Orthorexia Nervosa: Wanneer wordt een gezonde leefstijl ongezond?
|
|
Tijd om te lezen 5 min
Orthorexia nervosa , een eetstoornis die zich richt op obsessief gezond eten, is een groeiend probleem onder mensen die actief bezig zijn met hun gezondheid. In de zoektocht naar een gezonde levensstijl kunnen we soms onbedoeld het pad naar een eetstoornis bewandelen.
In dit artikel wordt uitgelegd hoe een gezonde levensstijl kan omslaan in een eetstoornis en wat je hieraan kunt doen.
Orthorexia nervosa is een eetstoornis waarbij een obsessieve focus op gezond eten leidt tot sociale isolatie, voedingstekorten en psychische stress.
Sociale media en obsessieve gezondheidsdoelen kunnen bijdragen aan orthorexia, waarbij flexibiliteit ontbreekt en eetgewoonten extreem gecontroleerd worden.
Vroege herkenning en professionele hulp zijn cruciaal, omdat orthorexia vaak progressief is en gepaard gaat met angst, depressie en lichamelijke klachten.
Wat is Orthorexia Nervosa?
Orthorexia nervosa is een eetstoornis waarbij iemand een obsessie heeft met het eten van voedsel dat hij of zij als gezond beschouwt. Mensen die aan orthorexia lijden, stellen buitensporige eisen aan de kwaliteit van hun voeding en vermijden voedingsmiddelen die zij als ongezond beschouwen.
Het nastreven van een gezonde levensstijl wordt bij orthorexia gevaarlijk wanneer het leidt tot sociale isolatie, voedingstekorten en psychische stress.
Orthorexia nervosa is een relatief nieuw concept in de wereld van eetstoornissen. Hoewel het voor het eerst werd beschreven in de jaren 1990, heeft het de afgelopen jaren pas meer erkenning gekregen.
Hoe kan een gezonde levensstijl uitmonden in een eetstoornis?
Een gezonde levensstijl kan op verschillende manieren leiden tot het ontwikkelen van een eetstoornis. Zo is er vaak sprake van obessieve gezondheidsdoelen, met weinig ruimte voor flexibiliteit. Ook wordt met de opkomst van social media steeds meer de nadruk gelegd op de 'perfecte’ gezonde levensstijl.
1. Obsessieve gezondheidsdoelen
Mensen die actief bezig zijn met hun gezondheid, stellen vaak doelen om gewicht te verliezen, spieren op te bouwen of zich gewoon beter te voelen. Deze doelen zijn op zichzelf niet problematisch. Het is immers juist goed om zorg te dragen voor je eigen lichaam en geest.
Wanneer deze doelen echter obsessief worden nagestreefd zonder ruimte voor flexibiliteit, kan dit leiden tot orthorexia en andere eetstoornissen.
Uit recente onderzoeken blijkt dat het aantal mensen dat obsessieve gezondheidsdoelen nastreeft, stijgt. Dit betekent dat het risico op het ontwikkelen van eetstoornissen ook groter wordt voor veel mensen.
2. Sociale druk en media-invloeden
De opkomst van sociale media heeft de druk om een 'perfecte' gezonde levensstijl te bereiken versterkt. Constante blootstelling aan gephotoshopte afbeeldingen van fitnessexperts en influencers kan leiden tot een vertekend zelfbeeld en onrealistische verwachtingen.
Dit draagt bij aan de ontwikkeling van eetstoornissen bij mensen die wanhopig proberen te voldoen aan deze idealen, zo laat ook de NTR-serie "Niet Gezond Meer" zien.
Symptomen van orthorexia nervosa
Je kunt orthorexia nervosa aan de volgende symptomen herkennen:
- Obsessie - Je hebt een obsessieve focus op het eten van "gezond" voedsel
- Beperken - Je beperkt steeds meer typen voedsel en sluit hele voedselgroepen uit.
- Angst - Je hebt een intense angst rondom bepaald voedsel en de kwaliteit van etenswaren.
- Vermijden - Je bent voortdurend bezig met het vermijden van voedsel dat als "ongezond" wordt beschouwd.
- Lichamelijke klachten - Je vertoont lichamelijke symptomen zoals gewichtsverlies, vermoeidheid, spijsverteringsproblemen en verstoringen in de menstruatiecyclus (alleen voor vrouwen).
- Isolatie - Je raakt in een sociaal isolement omdat je moeite hebt deel te nemen aan sociale activiteiten waar voedsel een rol speelt.
- Vermijden - Je bent voortdurend bezig met het vermijden van voedsel dat als "ongezond" wordt beschouwd.
- Schuldgevoelens - Je ervaart ernstige schuldgevoelens wanneer je jezelf toestaat om van een strikt dieet af te wijken.
Het is belangrijk om te begrijpen dat het een kleine stap is van het nastreven van een gezonde levensstijl naar het ontwikkelen van een eetstoornis zoals orthorexia.
Een gezonde levensstijl omvat het eten van voedzaam voedsel, regelmatige lichaamsbeweging en het zorg dragen voorje mentale welzijn. Vermijd te strikte dieetregels en gun jezelf voldoende flexibiliteit.
De term "orthorexia" is afgeleid van de Griekse woorden "ortho," wat "juist" of "correct" betekent, en "orexis," wat "verlangen" betekent. Het verwijst naar het dwangmatige verlangen om juist en gezond voedsel te eten.
Zoek op tijd naar hulp
Wanneer je jezelf in bovenstaande symptomen herkent, of iemand in je naaste omgeving kent die past bij deze kenmerken, is het belangrijk om professionele hulp te zoeken. Eetstoornissen zijn namelijk vaak progressieve aandoeningen.
Dit betekent dat ze uit zichzelf alleen maar erger worden. Orthorexia nervosa kan ernstige lichamelijke en geestelijke gevolgen hebben, en gaat vaak hand in hand met andere psychische aandoeningen, zoals angst en depressie.
Een gespecialiseerde eetstoorniskliniek is de aanbevolen optie voor de behandeling van orthorexia nervosa en andere eetstoornissen.
Hier vind je de benodigde kennis en expertise om je te helpen bij het afleren van afwijkend eetgedrag en aanleren van nieuwe eetgewoonten.
In een gespecialiseerde eetstoorniskliniek is meestal een multidisciplinair team werkzaam dat zowel de eetstoornis zelf als onderliggende problemen kan behandelen. Dit verkleint de kans opeen mogelijke terugval en bespoedigt het proces van herstel.
Verlies jezelf niet in perfectie
Een gezonde levensstijl nastreven is prijzenswaardig, maar het is van vitaal belang om de grens tussen gezondheid en obsessie te herkennen. Orthorexia nervosa is een waarschuwing dat te veel nadruk op gezond eten kan leiden tot een eetstoornis.
Streef niet alleen naar een gezonde levensstijl, maar naar een evenwichtige benadering van gezond leven. Positieve gezondheid, zoals een initiatief van de Universiteit van Maastricht het noemt.
Het is oké om af en toe te genieten van een traktatie en jezelf niet te verliezen in de zoektocht naar perfectie.
Veelgestelde vragen
Wat is orthorexia nervosa?
Orthorexia nervosa is een eetstoornis waarbij iemand dwangmatig bezig is met gezond eten. De focus op puur en gezond voedsel wordt zo extreem dat het dagelijks leven, sociale contacten en het welbevinden eronder gaan lijden.
Wat is het verschil tussen orthorexia en gewoon gezond eten?
Bij een gezonde leefstijl is er ruimte voor flexibiliteit en genieten. Bij orthorexia overheersen strenge regels, angst en schuldgevoel rond voeding en wordt voeding belangrijker dan sociale momenten en innerlijke rust.
Wat zijn veelvoorkomende symptomen van orthorexia nervosa?
Typische signalen zijn een obsessieve focus op gezond eten, steeds meer producten schrappen, angst voor zogenaamd ongezond voedsel, lichamelijke klachten door eenzijdige voeding en het vermijden van situaties waarin samen gegeten wordt.
Hoe kan een gezonde leefstijl omslaan in orthorexia?
Het begint vaak met goede bedoelingen, zoals gezonder willen eten. Als regels steeds strenger worden, er geen uitzonderingen meer mogen zijn en je stemming afhangt van wat je hebt gegeten, kan een gezonde leefstijl doorslaan naar een eetstoornis.
Welke rol speelt social media bij orthorexia?
Social media laten voortdurend perfecte lichamen en extreem strikte eetpatronen zien. Dit kan zorgen voor onrealistische verwachtingen en de druk vergroten om altijd volgens een zogenaamd ideaal gezond schema te eten.
Hoe herken ik dat mijn focus op gezond eten ongezond wordt?
Waarschuwingssignalen zijn dat je veel tijd kwijt bent aan nadenken over eten, bang bent voor bepaalde producten, je schuldig voelt na een kleine afwijking en afspraken afzegt omdat je het eten daar niet vertrouwt.
Wanneer moet ik hulp zoeken bij orthorexia klachten?
Zoek hulp als eten je gedachten de hele dag beheerst, je voeding steeds strenger wordt of je sociale situaties met eten gaat vermijden. Neem contact op met je huisarts of een gespecialiseerde eetstoornisinstelling voor een passende behandeling.
Wat gebeurt er als orthorexia niet wordt behandeld?
Zonder hulp kunnen voedingstekorten, sociale isolatie en psychische klachten zoals angst en somberheid verergeren. Vroege herkenning en begeleiding vergroten de kans op herstel en een evenwichtige relatie met voeding.
Hoe kan ik iemand met orthorexia het beste steunen?
Luister zonder te oordelen, neem de zorgen serieus en focus niet alleen op wat iemand eet. Moedig rustig aan om professionele hulp te zoeken en bied aan om mee te gaan naar een eerste afspraak.
Hein van Kuijck
Hein heeft een vergaande interesse in de effecten van voeding, leefstijl en voedingssupplementen op het menselijk lichaam. Hij doet hier veel research naar en deelt zijn kennis graag met anderen.
