Wat zijn natuurlijke rustgevers?
Natuurlijke rustgevers zijn supplementen op basis van kruiden of kruidenextracten die helpen ontspannen.
De meeste van deze kruiden hebben een kalmerende werking op het zenuwstelsel, waardoor ze je kunnen ondersteunen in periodes van stress en spanning.
Bijvoorbeeld wanneer je een lastige dag hebt gehad en daardoor lastig kan inslapen, of erg nerveus bent voor een bepaalde gebeurtenis.
Welke soorten natuurlijke rustgevers zijn er?
Er zijn diverse soorten natuurlijke rustgevers, waaronder kruidenextracten, essentiële oliën, en plantaardige supplementen.
Dit zijn een aantal rustgevende kruiden die veel worden gebruikt vanwege hun kalmerende effect:
1. Valeriaan
Valeriaan is een plant met een wortel die al duizenden jaren wordt gebruikt voor zijn kalmerende eigenschappen. De plant groeit in Noord-Amerika, Azië en Europa en heeft lichtroze, paarse of witte bloemen.
De wortel helpt bij een gezonde nachtrust, het makkelijker in slaap vallen, en ontspannen in stressvolle perioden. (1)
2. Kamille
De bloemen van de kamilleplant worden vaak gebruikt in thee en supplementen vanwege hun kalmerende en ontspannende eigenschappen. De werkzame stof in kamille is antioxidant (apigenine). Deze stof helpt om de geest te kalmeren en de spieren te ontspannen, waardoor je makkelijker in slaap valt.
3. Passiebloem
De bloemen en bladeren van de passiebloem worden gebruikt in thee en supplementen vanwege hun kalmerende en angstverminderende eigenschappen.
De werkzame stoffen in passiebloemen zijn flavonoïden en alkaloïden, die invloed hebben op de neurotransmitters in de hersenen en een rustgevend effect kunnen hebben. Deze stoffen helpen de geest te kalmeren en dragen op die manier bij aan de natuurlijke nachtrust. (2)
4. Hop
Hop is een plant die vooral bekend is als een belangrijk ingrediënt in bier, waar het wordt gebruikt voor smaak en conservering. De hopbellen, de vrouwelijke bloeiwijzen van de plant, bevatten stoffen zoals lupuline die rustgevende en kalmerende eigenschappen hebben. Deze eigenschappen maken hop ook geschikt voor gebruik in kruiden supplementen die gericht zijn op het ondersteunen van ontspanning en slaap.
5. Ashwagandha KSM-66
Ashwagandha KSM-66 is een krachtig extract van de eeuwenoude ashwagandha-wortel, gebruikt in de traditionele Ayurvedische geneeskunde. Het is een gepatenteerde extract en staat bekend om zijn consistentie en hoogstaande concentratie van werkzame stoffen.
Ashwagandha heeft adaptogene eigenschappen die helpen bij ontspanning en het stabiel houden van het cortisolniveau, wat bijdraagt aan een goede nachtrust.
6. GABA
GABA (gamma-aminoboterzuur) is een lichaamseigen neurotransmitter die helpt ontspannen door het zenuwstelsel te kalmeren en externe prikkels te verminderen.
Wegens de wetgeving is het niet toegestaan om complete informatie te verstrekken over de werking van GABA.
7. L-theanine (uit groene thee)
L-theanine is een stof uit de bladeren van groene thee en geeft de thee zijn bittere smaak. Het wordt vaak gebruikt in middelen die gericht zijn op ontspanning en de nachtrust.
Ook over L-theanine mogen we wegens de wetgeving geen verdere informatie geven over de werking ervan.
8. Rhodiola Rosea
Rhodiola staat bekend als één van de sterkste adaptogenen ter wereld. Dat houdt in dat het rustgevend werkt bij vermoeidheid en ontspannend werkt in tijden van stress. Het ondersteunt de mentale balans.
In onze producten gebruiken we topkwaliteit Rhodiola Rosea-extract met 3% rosavins en 1% salidroside voor optimaal resultaat.
Onze natuurlijke rustgevers
1. Ashwagandha KSM-66
Ashwagandha KSM-66 is een premium voedingssupplement op basis van een hoogwaardig, gepatenteerd en klinisch onderzocht Ashwagandha-extract (600 mg).
Dankzij een uniek extractieproces blijft het volledige spectrum van actieve bestanddelen behouden (zoals withanoliden) en is gestandaardiseerd op 5%. Zo weet je zeker dat de kwaliteit consistent is.
Ashwagandha KSM-66 onderscheidt zich door zijn superieure zuiverheid en potentie, waardoor het beter is dan gewone Ashwagandha. Het helpt om stress onder controle te houden en ondersteunt de testosteronspiegel bij mannen.
2. Ontspannen+
Dit supplement bevat zes krachtige ingrediënten in één capsule: Rhodiola Rosea (300 mg), Valeriaan (400 mg), L-theanine (150 mg), Hop (50 mg), Kamille (75 mg) en Passiebloem (300 mg). Rhodiola Rosea heeft naast een rustgevende werking ook een adaptogene werking (ondersteunt energieniveau).
LET OP: Hoewel het RelaxComplex van rustgevende plantenextracten helpt bij ontspanning, kan Rhodiola Rosea een stimulerend effect hebben. Dit kan je alertheid verhogen en je natuurlijke slaaphormoon verstoren, waardoor het minder geschikt is om vlak voor het slapengaan te gebruiken.
Ontspannen+ werkt binnen 45 minuten.
3.GABA & L-theanine
Deze 3-in-1 formule is ideaal voor het slapen en biedt een rustgevende werking op het zenuwstelsel. Het combineert GABA (700 mg), L-theanine (75 mg) en actieve vitamine B6 (P5P) (1,4 mg) voor een synergetische werking op de mentale balans.
GABA, een neurotransmitter, helpt ontspannen en vermindert de invloed van externe prikkels. L-theanine, een aminozuur uit groene thee, ondersteunt deze werking en is goed voor een rustige nachtrust. Vitamine B6 in actieve vorm draagt bij aan mentale veerkracht.
Natuurlijke rustgevers bij vliegangst
Laten we voorop stellen dat voedingssupplementen geen medicijn zijn tegen vliegangst.
Deze kunnen echter wel helpen om te ontspannen, omdat er diverse supplementen zijn die ondersteuning bieden in stressvolle perioden.
Wanneer je wil ontspannen voordat je moet vliegen? Dan raden we de volgende tips aan.
- Zorg dat je geen cafeïne binnenkrijgt - dit kan namelijk de angstgevoelens versterken en maakt je onrustig.
- Bereid je zelf goed voor - dit voorkomt onnodige stress, waardoor je rustiger vertrekt naar het vliegveld.
- Valeriaan of Ashwagandha - als je een extraatje nodig hebt om te ontspannen, raden we valeriaan (product: ontspannen+) of ashwagandha (product: Ashwagandha KSM-66) aan.
- Zorg dat je voldoende slaapt van te voren - goed slapen helpt om stress beter te beheersen en om minder angstig te zijn.
Tips om op natuurlijke wijze rustiger te worden
Het vinden van rust in een druk leven is mogelijk met een paar bewuste veranderingen. Door deze tips toe te passen, kun je jouw stressniveaus verlagen en meer balans in je leven brengen.
Ontdek hoe je op een natuurlijke manier rustiger kunt worden.
1. Dagelijks bewegen (rustig fietsen of wandelen)
Ga elke dag even naar buiten en beweeg op je eigen tempo. Dit helpt je geest tot rust te komen en vermindert stress. (3)
Maak van bewegen een dagelijks ritueel.
2. Af en toe een flinke stressprikkel opzoeken
Probeer eens een sauna, HIIT training, of koud douchen. Dit versterkt je weerstand tegen stress en maakt je lichaam beter bestand tegen druk.
Durf de uitdaging aan!
3. Voldoende magnesium in je voedingspatroon
Zorg ervoor dat je voldoende magnesium binnen krijgt via je voeding. Dit mineraal helpt je lichaam te ontspannen en vermindert stress.
Voeg magnesiumrijke voedingsmiddelen toe aan je dieet.
4. Minimaal 7 uur slapen per nacht
Streef naar minimaal 7 uur slaap per nacht voor optimale rust. Dit vermindert je gevoeligheid voor cortisol en draagt bij aan je weerbaarheid tegen stress.
Maak slaap een prioriteit.
5. Drink niet teveel cafeïne per dag (max 2-3 kopjes koffie)
Beperk je cafeïne-inname tot 2-3 kopjes per dag om onrust te voorkomen. Te veel cafeïne kan je slaap en ontspanning verstoren. (4)
Let op je koffieconsumptie.
6. Plan tijd in om te ontspannen
Maak ontspanning net zo belangrijk als je werk en andere afspraken. Plan regelmatig tijd voor jezelf om echt tot rust te komen.
Zet ontspanning op je agenda.
7. Wees bewust dat de volgende activiteiten niet helpen ontspannen:
Vermijd scrollen op je telefoon, nieuwe info verwerken, spannende series en alcohol/drugs als je wilt ontspannen. Deze activiteiten kunnen je stressniveau verhogen in plaats van verlagen.
Kies bewust voor rustgevende bezigheden.
Gebruikte Bronnen
- Shinjyo, N., Waddell, G., & Green, J. (2020). Valerian Root in Treating Sleep Problems and Associated Disorders—A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal Of Evidence-based Integrative Medicine, 25, 2515690X2096732. https://doi.org/10.1177/2515690x20967323
- Harit, M. K., Mundhe, N., Tamoli, S., Pawar, V., Bhapkar, V., Kolhe, G., Mahadik, S., Kulkarni, A., & Agarwal, A. (2024). Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled, Clinical Study of Passiflora incarnata in Participants With Stress and Sleep Problems. Cureus. https://doi.org/10.7759/cureus.56530
- Caplin, A., Chen, F., Beauchamp, & Puterman, E. (2021). The effects of exercise intensity on the cortisol response to a subsequent acute psychosocial stressor. Psychoneuroendocrinology, 131, 105336. https://doi.org/10.1016/j.psyneuen.2021.105336
- Gardiner, C., Weakley, J., Burke, L. M., Roach, G. D., Sargent, C., Maniar, N., Townshend, A., & Halson, S. L. (2023). The effect of caffeine on subsequent sleep: A systematic review and meta-analysis. Sleep Medicine Reviews, 69, 101764. https://doi.org/10.1016/j.smrv.2023.101764
Gerelateerde blogartikelen
Natuurlijke Kalmeringsmiddelen? Deze middelen zorgen voor rust.
Natuurlijke kalmeringsmiddelen zijn een goede manier om je lichaam en geest te ondersteunen in stressvolle tijden. Veel mensen hebben last van chronische stress, angst, onrust en gespannenheid. En dit kan weer leiden tot slaap- en concentratieproblemen, hoofdpijn en vermoeidheid. Er zijn gelukkig verschillende natuurlijke rustgevende middelen die kunnen helpen. Dit zijn kruiden, werkzame stoffen uit planten en mineralen met eigenschappen die kunnen helpen met rust en ontspanning. In deze blog gaan we in op 10 natuurlijke kalmeringsmiddelen die je kunt gebruiken bij stress, angst en innerlijke onrust. Natuurlijke kalmeringsmiddelen ondersteunen bij ontspanning, de nachtrust, stresvolle gevoelens stress, angst en slapeloosheid zonder verslavende werking. Effectieve natuurlijke middelen zoals valeriaan, passiebloem, lavendel, ashwagandha en magnesium helpen bij ontspanning en met het slapen. Ze stimuleren GABA, helpen bij het reguleren van serotonine en melatonine en werken adaptogeen zonder sufheid of afhankelijkheid. Inhoudsopgave Valeriaan Passiebloem Lavendel Ashwagandha Hop Rhodiola Kamille L-theanine Magnesium Ontspannen Plus Veelgestelde vragen Valeriaan Valeriaan wordt al eeuwenlang gebruikt als middel dat een gezonde slaap ondersteunt. Uit onderzoek komt naar voren dat het mogelijk helpt bij een gezonde en kwalitatief goede slaap[1]. Valeriaan veroorzaakt deze effecten doordat de stoffen in de plant de aanmaak van GABA (gamma-aminoboterzuur) bevorderen. GABA is een neurotransmitter en deze heeft een remmend effect op het zenuwstelsel. Heb je hogere niveaus van GABA in de hersenen, zo blijkt uit onderzoek, dan kun je sneller in slaap vallen en slaap je ook beter. Ook bij stressvolle perioden kan valeriaan helpen. Het werkt als een natuurlijke rustgever. Het bied ondersteuning in onrustige perioden. Het is de stof valeriaanzuur die verantwoordelijk is voor deze effecten[2]. Valeriaan kun je nemen als capsule of je kunt valeriaan thee drinken. Wil je optimaal profiteren van de rustgevende werking, dan kun je dit natuurlijke kalmeringsmiddel het beste nemen voor het slapen óf als je spanning ervaart. Passiebloem Passiebloem is een van de natuurlijke rustgevers, die bijdraagt aan een normale weerstand tegen stress. Het kan ook ondersteuning bieden bij een onrustig of gespannen gevoel. In het Journal Anesthesia and Analgesia werd een onderzoek gepubliceerd waarin de effecten van de Passiebloem werden bestudeerd bij mensen die geopereerd zouden worden. Degenen die het supplement kregen, rapporteerden dat het hielp ontspannen voorafgaand aan de operatie. De personen die de placebo kregen, rapporteerden deze effecten niet[3]. Passiebloem is tevens goed voor de nachtrust. Bij een dubbelblind placebo gecontroleerd onderzoek dat werd gepubliceerd in Phytotherapy Research, kregen deelnemers dagelijks een dosis Passiebloem thee. Na 7 dagen gaven de degenen die de thee van Passiebloem kregen aan, dat het hielp de nachtrust te ondersteunen[4]. De rustgevende eigenschappen van Passiebloem lijken te ontstaan doordat het de concentratie GABA in de hersenen ondersteunt. Je kunt een passiebloem supplement nemen (extract, capsules of tabletten) of van de gedroogde bladeren een thee maken. Lavendel Veel mensen kennen lavendel als de plant die ‘s zomers zo heerlijk ruikt. Maar lavendel heeft meer voordelen dan alleen een aangename geur. Deze plant met zijn prachtige paarse bloemen kan helpen om de nachtrust te ondersteunen en te ontspannen. Uit verschillende onderzoeken lijkt naar voren te komen dat de actieve bestanddelen in lavendel kunnen helpen ontspannen. Hierdoor is het goed voor de gemoedstoestand en de nachtrust[5] . Opvallend is dat over het algemeen het inhaleren van de geur van lavendel effectiever lijkt te zijn dan lavendel op een andere manier innemen. Daarom is aromatherapie met lavendel ook populair ter ondersteuning van de nachtrust. Aan een onderzoek uit 2015 deden 158 vrouwen die net bevallen waren mee. Ze ademden 4 dagen per week, gedurende 8 weken, lavendelgeur in. De vrouwen die echte lavendel kregen, ervaarden een ondersteuning van de nachtrust[6]. Ashwagandha Ken jij ashwagandha al als natuurlijk kalmeringsmiddel? Officieel is dit trouwens geen kalmeringsmiddel, maar het is een adaptogeen. Dat betekent dat het middel zich aanpast, aan wat jouw lichaam nodig heeft. Bij stressvolle momenten helpt het ontspannen, terwijl het bij vermoeidheid juist het energieniveau ondersteunt. Uit verschillende onderzoeken komt naar voren dat Ashwagandha supplementen kunnen helpen in stressvolle perioden. Aan een klein onderzoek deden 58 mensen mee. Ze kregen dagelijks 250 of 600 mg ashwagandha extract, gedurende 8 weken. Degenen die het echte middel kregen, verklaarden dat het hielp om met de stress om te gaan. De mensen die een placebo kregen, benoemden deze voordelen niet. Een ander voordeel was dat het hielp om de nachtrust te ondersteunen[6]. Hop Hop is vooral bekend als een van de bestanddelen van bier, maar het is ook een van de natuurlijke kalmeringsmiddelen op ons lijstje. Het wordt dan ook al sinds de 9 e eeuw in Europa gebruikt in de kruidengeneeskunde. Ook nu is er nog interesse in de eigenschappen van hop, en dan vooral in het effect dat het kan hebben op angst en de nachtrust. Uit onderzoek komt naar voren dat hop als natuurlijke rustgever kan werken en een goede nachtrust kan ondersteunen. Tijdens een onderzoek dat in 2012 werd uitgevoerd, kregen vrouwen non-alcoholisch bier met hop tijdens het avondeten. De vrouwen die het dronken ervoeren dat het de nachtrust ondersteunde. Wil je hop gaan gebruiken om bijvoorbeeld slaapproblemen aan te pakken, wees dan wel voorzichtig met hoe je dat doet. Ga geen extra bier drinken voor je gaat slapen. Als je teveel alcohol drinkt, kan dit een negatief effect hebben op de kwaliteit van je slaap, ook al val je misschien sneller in slaap. Wist je dat? Hop kan mogelijk ook helpen bij overgangsklachten, omdat de plant fyto-oestrogenen bevat. Het lijkt erop dat hop mogelijk een aantal van de klachten kan verlichten, maar er is nog meer onderzoek nodig om hier meer duidelijkheid over te krijgen. Rhodiola Ook rhodiola is een adaptogeen, dat in stressvolle perioden kan helpen. Het middel levert je lichaam dus precies wat je op dat moment nodig hebt: het werkt rustgevend bij stress, maar ondersteunt je energieniveaus bij vermoeidheid. Het nemen van rhodiola als je last hebt van spanning, kan je helpen om beter om te gaan met stress. Stress kan eveneens een negatieve invloed hebben op andere facetten van je leven. Zo kun je last krijgen van vermoeidheid, zowel geestelijk als lichamelijk. Door de adaptogene eigenschappen van rhodiola, kan het daar mogelijk ook verlichting bij brengen. 100 mensen die tijdens een onderzoek dagelijks 400 mg rhodiola kregen, gedurende 8 weken, gaven aan dat het ondersteuning biedt in stressvolle perioden[7]. Onderzoekers vermoeden ook dat rhodiola goed is voor de gemoedstoestand. Kamille Kamille is een van de natuurlijke kalmeringsmiddelen die bijna iedereen wel kent. Van oudsher wordt aangeraden om een kopje kamillethee te nemen voor het slapen. Kamille helpt dan ook om te ontspannen en is goed voor de nachtrust. Dat kamille rustgevend werkt, komt doordat het de antioxidant apigenine bevat. Deze bindt zich aan bepaalde receptoren in de hersenen, waardoor het slaperigheid bevordert en mogelijk daardoor kan helpen bij slapeloosheid. Verder zijn de ontspannende effecten natuurlijk ook prettig bij gevoelens van angst en spanning. Kamille is een goed middel om in te zetten als ondersteuning in stressvolle periodes. Wist je dat? Kamille staat in de kruidengeneeskunde ook bekend als middel bij spijsverteringsklachten. Bij diarree, een verminderde eetlust, misselijkheid en buikpijn wordt kamille al eeuwenlang voorgeschreven. L-theanine L-theanine is een aminozuur dat voornamelijk voorkomt in groene en zwarte thee en ook in enkele soorten paddenstoelen. Geniet jij van een lekker kopje hete thee en voel je je daarna ontspannen? Dat kan dus kloppen, het is L-theanine dat helpt je te ontspannen. Het voordeel van deze stof is dat het dit effect veroorzaakt, zonder dat je er sloom of slaperig van wordt. Het stofje beïnvloedt verschillende neurotransmitter systemen, en het ondersteunt de aanmaak van GABA. Deze stof kan de activiteit van het zenuwstelsel afremmen, waardoor het je kan helpen te ontspannen. Wist je dat? Gebruik je L-theanine in combinatie met cafeïne, dan kan dit mogelijk een positief effect hebben op je concentratie. Als je een scherpere focus kunt gebruiken, kan het dus een goed idee zijn om na je kopje thee, een kop koffie te drinken. Magnesium Ook magnesium kan functioneren als een natuurlijk kalmeringsmiddel. Veel mensen gebruiken een magnesium supplementen ter ondersteuning van de nachtrust. Dat komt doordat magnesium helpt bij de aanmaak van o.a. serotonine en melatonine.[8] Daarnaast kun je ook in stressvolle periodes veel hebben aan magnesium. Het is goed voor de weerbaarheid tegen stress en kan helpen in stressvolle perioden. Ontspannen Plus Het voedingssupplement Ontspannen+ een van de natuurlijke kalmeringsmiddelen die je kunt gebruiken bij stress. Het is speciaal ontwikkeld als natuurlijke rustgever en bevat kalmerende kruiden als kamille, hop, passiebloem, valeriaan, rhodiola en L-theanine. Ontspannen+ heeft een adaptogene werking en helpt je beter te ontspannen als je gestrest bent, maar zorgt voor een opwekkend effect als je moe bent. Dit supplement is ideaal om te gebruiken tijdens stressvolle periodes, omdat het de weerbaarheid tegen stress ondersteunt. Heb je last van een verstoorde nachtrust, voel je je vaak gespannen of gestrest, pieker je veel en heb je last van angstgevoelens? Probeer Ontspannen+, dat op een natuurlijke manier zorgt voor meer ontspanning en rust. Met Ontspannen+ heb je alle supplementen bijeen, die zorgen voor meer rust en een hogere weerstand tegen stress. Neem dagelijks twee of drie capsules en profiteer van wat de natuur te bieden heeft. Kies ook een natuurlijke manier om tot rust te komen. Natuurlijke middelen werken samen met je lichaam. Ze veroorzaken geen sufheid of sloomheid en werken niet verslavend. Ze zijn veilig om langdurig te gebruiken. Veelgestelde vragen 1. Wat zijn natuurlijke kalmeringsmiddelen precies? Natuurlijke kalmeringsmiddelen zijn kruiden, plantenextracten en mineralen die je lichaam helpen ontspannen. Voorbeelden zijn valeriaan, passiebloem, lavendel, ashwagandha, rhodiola, kamille, L theanine en magnesium. 2. Welke natuurlijke middelen helpen bij stress en onrust? Bij stress en innerlijke onrust gebruiken mensen vaak valeriaan, passiebloem, ashwagandha, rhodiola en kamille. Deze ingrediënten komen ook samen voor in samengestelde rust en ontspanningssupplementen. 3. Welke natuurlijke middelen worden het meest gebruikt voor beter slapen? Voor de nachtrust worden vooral valeriaan, passiebloem, hop, lavendel, kamille en magnesium gebruikt. Veel mensen nemen die in de avond als thee of in capsulevorm als onderdeel van hun slaaproutine. 4. Kun je natuurlijke kalmeringsmiddelen overdag gebruiken zonder suf te worden? Middelen zoals ashwagandha, rhodiola en L theanine worden juist gekozen omdat ze kunnen ondersteunen bij ontspanning zonder dat je je per se slaperig hoeft te voelen. Controleer wel altijd het etiket en probeer een nieuwe combinatie eerst op een rustige dag uit. 5. Wat is het verschil tussen natuurlijke en reguliere kalmeringsmiddelen? Reguliere kalmeringsmiddelen zijn medicijnen die je via de arts krijgt en gericht ingrijpen op het zenuwstelsel. Natuurlijke kalmeringsmiddelen zijn voedingssupplementen op basis van kruiden en mineralen en worden gebruikt als ondersteuning naast leefstijl, niet als vervanging van medische behandeling. 6. Hoelang duurt het voordat natuurlijke kalmeringsmiddelen effect kunnen hebben? Sommige mensen merken binnen korte tijd meer ontspanning, maar vaak heb je minimaal enkele dagen tot weken consequent gebruik nodig om goed te voelen wat een middel voor je doet. Het effect verschilt per persoon en per situatie. 7. Kun je verschillende natuurlijke kalmeringsmiddelen veilig combineren? Veel producten combineren bewust meerdere rustgevende ingrediënten, bijvoorbeeld valeriaan, passiebloem, hop, kamille, rhodiola en L theanine in één formule. Gebruik je daarnaast nog andere supplementen, vergelijk dan de etiketten en ga niet boven de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden zitten. 8. Zijn natuurlijke kalmeringsmiddelen geschikt voor langdurig gebruik? Veel rustgevende kruiden en magnesium worden langere tijd gebruikt binnen een gezonde leefstijl. Heb je langdurig veel stress, ernstige angst of slaapproblemen, bespreek het dan altijd met je huisarts in plaats van alleen op supplementen te vertrouwen. 9. Kun je natuurlijke kalmeringsmiddelen gebruiken naast medicijnen? Dat kan, maar overleg altijd eerst met je arts of apotheek. Sommige kruiden kunnen invloed hebben op de werking van medicijnen, daarom is persoonlijk advies belangrijk. 10. Wanneer moet ik met stress en slaapproblemen naar de huisarts? Neem contact op met je huisarts als stress, angst of slaapproblemen langer aanhouden, je dagelijks functioneren verstoren of samengaan met sombere gedachten. Natuurlijke kalmeringsmiddelen kunnen ondersteunen, maar vervangen geen professioneel advies. Mirjam Mirjam voelde zich als kind al verbonden met de natuur. Daaruit voortvloeiend komt een grote passie voor gezondheid, natuurlijke geneeswijzen en gezonde voeding. Verder is ze gek op lezen, yoga & schrijven. Als het lekker weer is buiten, gaat ze er graag op uit om nieuwe wandelpaden te ontdekken. Lees meer
Lees meer
taurineRhodiola rosea: werking, voordelen en dosering
In een tijd waarin prikkels en drukte zich blijven opstapelen, zoeken veel mensen naar manieren om hun balans te bewaren. Misschien ben je daarom uitgekomen bij rhodiola rosea. Je ziet het steeds vaker voorbijkomen. Maar wat is het precies? En wat kun je er wel (en niet) van verwachten? In dit artikel neem ik je stap voor stap mee. Zo krijg je een helder en eerlijk beeld van wat rhodiola rosea is, hoe het werkt en hoe je het kunt gebruiken. Rhodiola rosea wordt vaak genoemd in de context van stress, mentale druk en vermoeidheid, maar effecten kunnen verschillen per persoon en per extract. Een gestandaardiseerd extract met rosavinen en salidroside maakt de samenstelling inzichtelijker en zorgt voor meer consistentie tussen producten. Begin bij voorkeur laag, neem rhodiola vroeg op de dag en overleg bij zwangerschap, borstvoeding of antidepressivagebruik. Inhoudsopgave Wat is rhodiola rosea? Hoe werkt rhodiola rosea? Rosavinen Salidroside Wat kun je merken van rhodiola rosea? Bij stress en mentale druk Bij vermoeidheid Bij concentratie Bij sport en herstel Antioxidanten Rhodiola rosea en stress: hoe werkt dat? Dosering: hoeveel rhodiola rosea per dag? Hoe en wanneer neem je rhodiola supplementen? Rhodiola en ginseng: waarom combineren? Rhodiola en ashwagandha Bijwerkingen en veiligheid Wanneer moet je extra opletten? Welke rhodiola kies je? Gebruik deze checklist Rhodiola rosea kopen: welke supplementen zijn er? 1. Rhodiola & Ginseng 2. Concentratieboost 3. Ontspannen plus Ervaringen: wat kun je verwachten? Veel gestelde vragen over Rhodiola rosea 1. Wat is rhodiola rosea? 2. Hoe verschilt het van ashwagandha? 3. Hoe snel werkt het? 4. Mag je het combineren met antidepressiva? 5. Hoeveel moet je nemen? 6. Is het veilig op lange termijn? Tot slot Wat is rhodiola rosea? Rhodiola rosea, ook wel rozenwortel genoemd, is een plant die groeit in koude, bergachtige gebieden op grote hoogte, zoals Siberië, Scandinavië en delen van de Himalaya (waaronder Tibet). Door deze omstandigheden ontwikkelt de plant een sterk aanpassingsvermogen. Vooral de wortel wordt gebruikt. Als je die doorsnijdt, komt er een lichte rozengeur vrij. Daar komt de naam vandaan. Traditioneel werd rhodiola gebruikt in situaties waarin veel gevraagd werd van het lichaam, zoals bij fysieke inspanning en mentale belasting. Om die reden valt rhodiola onder de zogenoemde adaptogenen. Dit zijn planten die worden onderzocht vanwege hun mogelijke rol in hoe het lichaam zich aanpast aan stress (1, 2). Hoe werkt rhodiola rosea? De werking van rhodiola hangt samen met stoffen die van nature in de wortel voorkomen. De twee belangrijkste groepen zijn: rosavinen salidroside Deze stoffen worden gebruikt om extracten te standaardiseren. Dat betekent dat een supplement met zo´n extract een vaste hoeveelheid van deze bestanddelen bevat (1). Praktisch: kies bij voorkeur een gestandaardiseerd extract waarin zowel rosavinen als salidroside aanwezig zijn. Zo weet je dat je een consistente samenstelling gebruikt. Rosavinen Rosavinen zijn een groep stoffen (rosavin, rosine en rosarin) die specifiek voorkomen in rhodiola rosea (en dus niet in andere rhodiola varianten). Ze worden vaak gebruikt als maat voor de kwaliteit van een extract. In onderzoek wordt gekeken naar de rol van rosavinen in hoe het lichaam reageert op verschillende vormen van belasting.* De resultaten zijn wisselend en lijken onder andere afhankelijk van dosering en samenstelling van het extract. Goede supplementen zijn meestal gestandaardiseerd op ongeveer 3% rosavinen (3). Salidroside Salidroside is een andere belangrijke stof die van nature voorkomt in rhodiola rosea. In onderzoek wordt salidroside onder andere bekeken in relatie tot processen in het zenuwstelsel. Dit gebeurt vooral in laboratorium- en dierstudies, en in mindere mate bij mensen. De resultaten zijn wisselend en afhankelijk van factoren zoals dosering, type extract en de context waarin het wordt gebruikt. Een kwalitatief rhodiola-extract bevat meestal rond de 1% salidroside (4). (*) Goed om te weten: deze claim wordt op dit moment nog beoordeeld door de EFSA. Hij is dus nog niet goedgekeurd, maar ook niet afgekeurd. Wat kun je merken van rhodiola rosea? Rhodiola wordt vaak gebruikt in periodes waarin je veel vraagt van jezelf. Denk aan drukte, stress of momenten waarop je merkt dat je energie of focus minder wordt. Goed om te weten: wat je merkt kan per persoon verschillen en hangt onder andere af van de dosering, het type extract en je persoonlijke situatie. Hieronder zie je in welke situaties rhodiola vaak wordt gebruikt: Bij stress en mentale druk Merk je dat je snel overprikkeld raakt of dat je hoofd blijft doorgaan? Rhodiola wordt vaak gebruikt in periodes van stress en mentale druk.* Sommige mensen ervaren dat ze zich wat veerkrachtiger voelen en rustiger blijven, ook als het druk is (5, 6). Bij vermoeidheid Voel je je vaak moe, ook als je genoeg slaapt? Rhodiola wordt vaak gebruikt bij aanhoudende vermoeidheid.* Sommige mensen gebruiken het wanneer hun energie laag is, bijvoorbeeld na drukke of intensieve periodes (7). In plaats van een korte, snelle boost zoals bij koffie, kiezen mensen rhodiola vaker wanneer ze zich langere tijd moe voelen. Bij concentratie Heb je moeite om je aandacht erbij te houden als het druk is? Rhodiola wordt vaak gebruikt op momenten waarop je langdurig moet focussen.* Sommige mensen gebruiken het bijvoorbeeld tijdens drukke werkdagen of wanneer ze veel moeten nadenken (8, 9). Bij sport en herstel Vraag je veel van je lichaam, bijvoorbeeld met sporten of fysiek werk? Rhodiola wordt ook gebruikt in periodes van intensieve fysieke belasting.* In onderzoek wordt gekeken naar het effect van rhodiola op prestaties en hoe het lichaam omgaat met inspanning en herstel. De resultaten laten een wisselend beeld zien (10, 11, 12, 13). Antioxidanten Rhodiola bevat naast rosavinen en salidroside ook andere natuurlijke stoffen, zoals flavonoïden. Deze stoffen staan bekend om hun antioxidatieve eigenschappen (14).. (*) Goed om te weten: deze claim wordt op dit moment nog beoordeeld door de EFSA. Hij is dus nog niet goedgekeurd, maar ook niet afgekeurd. Rhodiola rosea en stress: hoe werkt dat? Wil je beter begrijpen wat er in je lichaam gebeurt bij stress en welke rol rhodiola daarin speelt? Zo zit het: In je lichaam speelt de zogenoemde HPA-as een belangrijke rol. Dit is een samenwerking tussen de hypothalamus, hypofyse en bijnieren, drie systemen die samen je stressreactie aansturen. Wanneer je stress ervaart, geeft dit systeem signalen door waardoor je lichaam in actie komt. Zo worden er stresshormonen vrijgemaakt, zoals cortisol. Soms blijft dit systeem langer actief dan nodig. Je lichaam blijft dan als het ware “aan” staan, ook als de prikkel al voorbij is. Dat kan ervoor zorgen dat je moeilijker tot rust komt. Rhodiola wordt onderzocht in relatie tot dit systeem. Daarbij kijken onderzoekers onder andere naar hoe het lichaam met stress omgaat en hoe het daarna weer terugkeert naar een meer ontspannen balans. Goed om te weten: dit soort processen worden deels onderzocht in laboratorium- en dierstudies. Onderzoek bij mensen laat een wisselend beeld zien. Dosering: hoeveel rhodiola rosea per dag? De meeste supplementen liggen tussen de 100 en 600 mg extract per dag. De exacte hoeveelheid hangt samen met de concentratie en standaardisatie van het extract. Let daarbij goed op de vorm die wordt gebruikt: poeder of extract. Dit maakt namelijk een groot verschil in dosering. Gestandaardiseerd extract – is geconcentreerd en bevat een vaste hoeveelheid werkzame stoffen (zoals rosavinen en salidroside). Gedroogd poeder – is de gemalen wortel, waarbij de hoeveelheid werkzame stoffen kan variëren. Een extract is geconcentreerder dan poeder. Daardoor heb je er meestal minder van nodig om tot een vergelijkbare inname te komen. Hoe en wanneer neem je rhodiola supplementen? Hoe je rhodiola gebruikt, draait vooral om twee dingen: de dosering en het moment van innemen. Beide kunnen invloed hebben op hoe je rhodiola ervaart. Dosering opbouwen – begin rustig, zodat je kunt aanvoelen wat bij je past. Start met een lage dosering (bijvoorbeeld 100–200 mg per dag) en kijk hoe je reageert. Verhoog dit eventueel stap voor stap. Moment van innemen – neem rhodiola bij voorkeur in de ochtend of vroege middag. Sommige mensen ervaren het als licht activerend, waardoor innemen later op de dag minder prettig kan zijn. Vanuit daar kun je eventueel ook kijken naar andere vormen of combinaties. Rhodiola wordt bijvoorbeeld vaak gecombineerd met kruiden zoals ginseng of ashwagandha. Rhodiola en ginseng: waarom combineren? Rhodiola en ginseng worden vaak samen gebruikt, omdat ze elk op hun eigen manier passen binnen momenten waarop je veel van jezelf vraagt. In combinatie zie je ze daarom vaak terug in één formule, zodat je niet hoeft te kiezen en ze eenvoudig samen kunt gebruiken: Rhodiola – kies je bijvoorbeeld wanneer je veel van jezelf vraagt en overdag scherp wilt blijven. Ginseng – wordt vaker gebruikt op momenten waarop energie en vitaliteit meer op de voorgrond staan. Zo kun je met één combinatie inspelen op verschillende momenten in je dag, zonder meerdere losse supplementen te gebruiken. Rhodiola en ashwagandha Naast ginseng wordt rhodiola ook vaak genoemd in combinatie met ashwagandha. Ashwagandha is, net als rhodiola, een kruid dat vaak wordt ingedeeld bij de zogenoemde adaptogenen. Ze worden soms gecombineerd in supplementen, maar worden ook vaak los van elkaar gebruikt, afhankelijk van het moment en waar je behoefte ligt. Rhodiola – vaak gekozen in periodes waarin je veel van jezelf vraagt, bijvoorbeeld wanneer je overdag scherp en actief wilt blijven. Ashwagandha – vaker gebruikt op momenten waarop ontspanning en rust meer op de voorgrond staan. Vraag jezelf dus eerst af: wil je vooral overdag scherp blijven? Of merk je juist dat je behoefte hebt aan meer rust en ontspanning? Persoonlijk kies ik er bijvoorbeeld voor om rhodiola met ginseng in de ochtend te gebruiken en ashwagandha los in de avond. Wat voor jou prettig werkt, kan natuurlijk anders zijn, het is vooral iets om zelf te ontdekken. Bijwerkingen en veiligheid In de meeste studies wordt rhodiola gebruikt in doseringen van ongeveer 100 tot 600 mg extract per dag. Binnen deze range wordt het over het algemeen goed verdragen. Soms worden milde klachten gemeld, zoals: een droge mond een licht gevoel in het hoofd Dit lijkt vaker voor te komen bij hogere doseringen, maar de resultaten uit studies zijn niet volledig eenduidig. Goed om te weten: wat je merkt, verschilt per persoon. Je gevoeligheid, leefstijl en het type extract spelen daarbij een rol. Het advies blijft dus: begin met een lage dosering, kijk hoe je reageert en bouw eventueel op in dosering. Wanneer moet je extra opletten? In deze situaties is het verstandig om extra advies in te winnen: Zwangerschap of borstvoeding – overleg met je verloskundige of arts. Er is op dit moment te weinig onderzoek om het gebruik goed te kunnen beoordelen. Gebruik van antidepressiva – overleg ook dan met je arts, vooral bij middelen zoals MAO-remmers. Welke rhodiola kies je? Gebruik deze checklist Sta je op het punt om rhodiola te proberen? Dan helpen deze punten je om een keuze te maken: Dosering – kies een product waarmee je rond de 100–600 mg extract per dag kunt doseren, zodat je flexibel kunt opbouwen. Gestandaardiseerd extract – hiermee weet je dat de samenstelling per capsule of dosering gelijk is. Werkzame stoffen (bijv. 3% rosavinen / 1% salidroside) – dit zijn veelgebruikte verhoudingen bij kwalitatieve extracten. Zuiverheid en transparantie – kijk of de dosering en samenstelling duidelijk op het etiket staan en of het merk informatie geeft over herkomst of testen. Geen onnodige toevoegingen – kies bij voorkeur een product met een korte ingrediëntenlijst, zonder onnodige vulstoffen. Vorm (capsule of druppel) – capsules zijn makkelijk en precies, terwijl druppels meer flexibiliteit geven in dosering. Samenstelling – kies je voor rhodiola los, of voor een combinatie met bijvoorbeeld ginseng of ashwagandha? Wat bij je past, hangt af van je voorkeur en situatie. Rhodiola rosea kopen: welke supplementen zijn er? Overweeg je een rhodiola rosea supplement of een gestandaardiseerd rhodiola extract? Dan kom je al snel verschillende formules tegen. Binnen onze collectie rhodiola supplementen vind je varianten met elk een andere samenstelling, zodat je kunt kiezen wat het beste past bij jouw moment en voorkeur. 1. Rhodiola & Ginseng Een combinatie van rhodiola rosea extract en Siberische ginseng in één formule. Deze combinatie wordt vaak gekozen door mensen die beide kruiden in één supplement willen gebruiken. gestandaardiseerd rhodiola-extract (3% rosavinen, 1% salidroside) – 400 mg per dagdosering gecombineerd met Siberische ginseng – 200 mg per dagdosering eenvoudige samenstelling 2. Concentratieboost Een formule met rhodiola rosea, gecombineerd met ingrediënten die vaak worden gebruikt op momenten waarop je langdurig geconcentreerd wilt blijven. gestandaardiseerd rhodiola-extract (3% rosavinen, 1% salidroside) – 100 mg per dagdosering combinatie met L-theanine en cafeïne (100 mg cafeïne en 200 mg L-theanine) aangevuld met vitamine B6 en B12 3. Ontspannen plus Een bredere formule met rhodiola rosea en verschillende plantenextracten. Deze combinatie wordt vaak gekozen als je merkt dat je meer behoefte hebt aan rust, bijvoorbeeld in de avond of na een drukke dag. gestandaardiseerd rhodiola-extract (3% rosavinen, 1% salidroside) – 300 mg per dagdosering aangevuld met kruidenextracten zoals valeriaan, passiebloem, kamille en hop brede samenstelling Ervaringen: wat kun je verwachten? Rhodiola is geen snelle oplossing. Als je iets merkt, gebeurt dat meestal pas na een paar weken en bij consistent gebruik. Tegelijk geldt: niet iedereen merkt verschil. Hoe het voor jou uitpakt, hangt af van je situatie, leefstijl en hoe je lichaam reageert. Zie het daarom vooral als een mogelijke aanvulling op de basis, zoals voldoende slaap, goede voeding en een duidelijke dagstructuur. Veel gestelde vragen over Rhodiola rosea 1. Wat is rhodiola rosea? Rhodiola rosea is een plant die groeit in koude, bergachtige gebieden. De wortel wordt gebruikt in supplementen en vaak ingedeeld bij de zogenoemde adaptogenen. Onderzoek richt zich vooral op stress, vermoeidheid en mentale belasting. 2. Hoe verschilt het van ashwagandha? Rhodiola wordt vaak gekozen in situaties waarin je energie en focus onder druk staan. Ashwagandha wordt juist vaker gebruikt wanneer ontspanning en rust meer centraal staan. 3. Hoe snel werkt het? Dat verschilt per persoon. Als je iets merkt, gebeurt dat meestal na een paar weken en bij consistent gebruik. 4. Mag je het combineren met antidepressiva? Overleg dit altijd eerst met je arts, vooral als je medicatie gebruikt zoals MAO-remmers. 5. Hoeveel moet je nemen? De dosering ligt meestal tussen de 100 en 600 mg extract per dag, afhankelijk van het product en de samenstelling. 6. Is het veilig op lange termijn? Binnen gangbare doseringen wordt rhodiola over het algemeen goed verdragen. Over langdurig gebruik is nog niet alles bekend, dus het is verstandig om het bewust en afgestemd te gebruiken. Tot slot Voel je je vaak moe, zelfs als je voldoende slaapt? Of heb je het idee dat je hoofd maar blijft doorgaan? Misschien is rhodiola rosea iets om je eens in te verdiepen. Niet als snelle oplossing, maar als een mogelijke aanvulling naast de basis: rust, voeding en een ritme dat bij je past. Wil je ermee beginnen? Houd het dan simpel. Je kunt starten met een enkelvoudig rhodiola-supplement of kiezen voor een combinatie, zoals met ginseng. Vanaf daaruit kun je verder kijken wat bij jou past. Ebrina van der Bijl Ebrina is voedingsdeskundige met een diepe toewijding aan gezonde voeding en een duurzame levensstijl, gevestigd in het prachtige Portugal. Haar passie voor natuurlijke en biologische producten vormt de kern van haar werk. Met een achtergrond in Voeding & Diëtetiek en ervaring in productontwikkeling en tekstschrijven, vertaalt ze complexe wetenschappelijke informatie naar praktische adviezen voor een gebalanceerde levensstijl. Lees meer Gebruikte bronnen Panossian, A., & Wikman, G. (2010). Effects of Adaptogens on the Central Nervous System and the Molecular Mechanisms Associated with Their Stress—Protective Activity. Pharmaceuticals, 3(1), 188–224. https://doi.org/10.3390/ph3010188 Todorova, V., Ivanov, K., Delattre, C., Nalbantova, V., Karcheva-Bahchevanska, D., & Ivanova, S. (2021). Plant Adaptogens—History and Future Perspectives. Nutrients, 13(8), 2861. https://doi.org/10.3390/nu13082861 Wang, S., Feng, Y., Zheng, L., He, P., Tan, J., Cai, J., Wu, M., & Ye, X. (2023). Rosavin: Research Advances in Extraction and Synthesis, Pharmacological Activities and Therapeutic Effects on Diseases of the Characteristic Active Ingredients of Rhodiola rosea L. Molecules, 28(21), 7412. https://doi.org/10.3390/molecules28217412 Zhang, N., Nao, J., & Dong, X. (2023). Neuroprotective Mechanisms of Salidroside in Alzheimer’s Disease: A Systematic Review and Meta-analysis of Preclinical Studies. Journal Of Agricultural And Food Chemistry, 71(46), 17597–17614. https://doi.org/10.1021/acs.jafc.3c06672 Panossian, A., Wikman, G., & Sarris, J. (2010). Rosenroot (Rhodiola rosea): Traditional use, chemical composition, pharmacology and clinical efficacy. Phytomedicine, 17(7), 481–493. https://doi.org/10.1016/j.phymed.2010.02.002 Stojcheva, E. I., & Quintela, J. C. (2022). The Effectiveness of Rhodiola rosea L. Preparations in Alleviating Various Aspects of Life-Stress Symptoms and Stress-Induced Conditions—Encouraging Clinical Evidence. Molecules, 27(12), 3902. https://doi.org/10.3390/molecules27123902 Ishaque, S., Shamseer, L., Bukutu, C., & Vohra, S. (2012b). Rhodiola rosea for physical and mental fatigue: a systematic review. BMC Complementary And Alternative Medicine, 12(1), 70. https://doi.org/10.1186/1472-6882-12-70 Mueller, J. K., & Müller, W. E. (2024). Multi-target drugs for the treatment of cognitive impairment and fatigue in post-COVID syndrome: focus on Ginkgo biloba and Rhodiola rosea. Journal Of Neural Transmission, 131(3), 203–212. https://doi.org/10.1007/s00702-024-02749-3 Dou, Y., Wang, Y., Zhang, W., Jiang, Y., Zhang, J., Yang, T., Han, Z., Li, Y., Liu, C., & Ren, D. (2026). Effects of Rhodiola rosea on Physical and Decision-Making Performance in Football Players: A Randomised Controlled Trial. Nutrients, 18(5), 724. https://doi.org/10.3390/nu18050724 Wang, X., Yang, X., Gao, Z., Zeng, J., & Liu, Y. (2025). The effect of Rhodiola rosea supplementation on endurance performance and related biomarkers: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Nutrition, 12, 1645346. https://doi.org/10.3389/fnut.2025.1645346 Koozehchian, M. S., Newton, A. T., Mabrey, G., Bonness, F. M., Rafajlovska, R., & Naderi, A. (2025). Dose–Response Effects of Short-Term Rhodiola rosea (Golden Root Extract) Supplementation on Anaerobic Exercise Performance and Cognitive Function in Resistance-Trained Athletes: A Randomized, Crossover, Double-Blind, and Placebo-Controlled Study. Nutrients, 17(23), 3736. https://doi.org/10.3390/nu17233736 Tinsley, G. M., Jagim, A. R., Potter, G. D. M., Garner, D., & Galpin, A. J. (2023). Rhodiola rosea as an adaptogen to enhance exercise performance: a review of the literature. British Journal Of Nutrition, 131(3), 461–473. https://doi.org/10.1017/s0007114523001988 Marcos-Frutos, D., Leban, Ž., Li, Z., Zhang, X., Lara, P. M., Alix-Fages, C., Jiménez-Martínez, P., Zebboudji, N., Caillet, A., Redondo, B., Vera, J., Janicijevic, D., & García-Ramos, A. (2025). The Impact of Rhodiola Rosea Extract on Strength Performance in Alternative Bench-Press and Bench-Pull Exercises Under Resting and Mental Fatigue Conditions: A Randomized, Triple-Blinded, Placebo-Controlled, Crossover Trial. Nutrients, 17(6), 940. https://doi.org/10.3390/nu17060940 Zhang, S., Jiang, S., Deng, N., Zheng, B., Li, T., & Liu, R. H. (2022). Phytochemical Profiles, Antioxidant Activity and Antiproliferative Mechanism of Rhodiola rosea L. Phenolic Extract. Nutrients, 14(17), 3602. https://doi.org/10.3390/nu14173602
Lees meer
Sint-janskruid: werking, bijwerkingen en natuurlijke alternatieven
Sint-janskruid is al eeuwen een van de bekendste kruiden die traditioneel worden gebruikt bij periodes van somberheid en innerlijke onrust (1, 2). Het staat vooral bekend vanwege de invloed die het lijkt te hebben op neurotransmitters zoals serotonine (3, 4). Tegelijk is sint-janskruid ook een kruid met veel bekende interacties met medicijnen (5, 6). En juist die interacties kunnen serieus zijn. Daarom is het belangrijk om goed te weten hoe en wanneer je dit kruid gebruikt. In dit artikel lees je onder andere wat sint-janskruid eigenlijk is, waar het voor gebruikt wordt, welke bijwerkingen er mogelijk zijn en waar je op moet letten als je medicatie gebruikt. Ook bespreek ik natuurlijke alternatieven voor wie liever geen sint-janskruid wil of kan gebruiken. Sint-janskruid wordt traditioneel gebruikt bij somberheid en innerlijke onrust en wordt onderzocht in relatie tot stemming, stress en prikkelverwerking. Het kruid kan bijwerkingen geven en veel medicijnen beïnvloeden, waaronder antidepressiva, anticonceptie, bloedverdunners en hartmedicatie. Voor wie sint-janskruid niet kan gebruiken, bespreekt het artikel alternatieven zoals saffraan, magnesium, valeriaan en ashwagandha. Inhoudsopgave Wat is sint-janskruid? Hoe herken je sint-janskruid? Waar groeit sint-janskruid? Verschil tussen sint-janskruid en jacobskruiskruid Werkzame stoffen in sint-janskruid Waar wordt sint-janskruid voor gebruikt? Hoe werkt sint-janskruid? Waarom wordt sint-janskruid soms vergeleken met antidepressiva? Welke vorm van sint-janskruid past het beste bij jou? Waar let je op bij een goed supplement? Waarom verschillen sint-janskruidproducten zo sterk? Hoeveel sint-janskruid neem je per dag? Hoe neem je sint-janskruid het beste in? Hoe snel werkt sint-janskruid? Bijwerkingen van sint-janskruid Kun je sint-janskruid langdurig gebruiken? Sint-janskruid en medicatie: belangrijke interacties Wanneer mag je sint-janskruid niet gebruiken? Sint-janskruid en dieren Natuurlijke alternatieven voor sint-janskruid Sint-janskruid combineren met andere supplementen Veelgestelde vragen over het gebruik en de werking van sint-janskruid Tot slot Wat is sint-janskruid? Sint-janskruid (Hypericum perforatum) is een plant uit de hertshooifamilie. In Nederland wordt de plant daarom ook wel hertshooi genoemd. Het verschil tussen hertshooi en sint-janskruid zit dus vooral in de naam, want meestal wordt dezelfde plant bedoeld. Hoe herken je sint-janskruid? De plant is herkenbaar aan de felgele bloemen en de kleine doorschijnende puntjes in het blad. Houd je een blaadje tegen het licht, dan lijken er kleine perforaties zichtbaar. Daar verwijst de Latijnse naam perforatum ook naar: ‘geperforeerd’. Waar groeit sint-janskruid? Sint-janskruid groeit vooral op zonnige, droge plekken zoals bermen, graslanden en dijken. De plant bloeit meestal rond eind juni, vlak rond Sint-Jansdag op 24 juni. Daar komt ook de naam sint-janskruid vandaan. Verschil tussen sint-janskruid en jacobskruiskruid Sint-janskruid en jacobskruiskruid worden vaak met elkaar verward, maar het zijn twee verschillende planten. Sint-janskruid wordt gebruikt in supplementen en kruidengeneesmiddelen, terwijl jacobskruiskruid bekendstaat om stoffen die schadelijk kunnen zijn voor de lever en daarom niet door mensen wordt gebruikt. De verwarring ontstaat vooral doordat beide planten gele bloemen hebben en vaak langs bermen en graslanden groeien. Zo herken je het verschil: Sint-janskruid heeft ovale blaadjes met kleine doorschijnende puntjes en bloemen met lange uitstekende meeldraden. Jacobskruiskruid heeft meer schermvormige bloemgroepen, diep ingesneden bladeren en geen doorschijnende puntjes in het blad. Werkzame stoffen in sint-janskruid De belangrijkste onderzochte stoffen in sint-janskruid zijn: hyperforine hypericine flavonoïden Vooral hyperforine wordt vaak genoemd als een van de belangrijkste onderzochte stoffen in moderne extracten (3). Goed om te weten: sint-janskruid wordt al sinds de oudheid gebruikt, maar moderne supplementen zijn meestal gestandaardiseerd op hypericine of hyperforine. Dat betekent dat ze een vaste en vaak geconcentreerde hoeveelheid werkzame stoffen bevatten. Daardoor weet je beter wat je binnenkrijgt dan bij zelfgemaakte thee of zelfgeplukte planten. Waar wordt sint-janskruid voor gebruikt? Sint-janskruid wordt al lange tijd traditioneel gebruikt in periodes van somberheid, spanning en mentale onrust (1, 2). Dit is ook het gebied waar het meeste onderzoek naar gedaan wordt. Somberheid en emotionele disbalans – dit is de bekendste toepassing van sint-janskruid en ook het onderwerp waar het meeste onderzoek naar gedaan is (1, 7, 8, 9). Stress en innerlijke onrust – sommige mensen gebruiken sint-janskruid in tijden van mentale drukte of wanneer ontspannen moeilijker voelt (10). Piekeren en slaapproblemen – sint-janskruid wordt soms gebruikt bij veel piekeren, vooral wanneer je daardoor moeilijker in slaap komt of onrustig slaapt (11). Stemmingswisselingen rond de menstruatie of overgang – sommige vrouwen gebruiken sint-janskruid tijdens hormonale schommelingen die invloed kunnen hebben op hoe ze zich voelen (12). Uitwendig gebruik op de huid – sint-janskruidolie, zalf en crème worden traditioneel gebruikt als verzorgend product voor de huid en gevoelige spieren (13). Disclaimer: sint-janskruid wordt in Europa al lange tijd gebruikt als traditioneel kruidengeneesmiddel bij milde stemmingsklachten. Merk je dat klachten ernstig worden of lang aanhouden, of heb je suïcidale gedachten? Neem dan altijd contact op met een arts of andere zorgverlener. Hoe werkt sint-janskruid? Onderzoekers denken dat vooral hyperforine een belangrijke rol speelt in de werking van sint-janskruid (3). Deze stof lijkt invloed te hebben op de communicatie tussen zenuwcellen, onder andere via neurotransmitters zoals serotonine, dopamine en noradrenaline (4,14). Deze boodschapperstoffen spelen een rol bij: stemming prikkelverwerking stressreacties Waarom wordt sint-janskruid soms vergeleken met antidepressiva? Dat komt doordat sint-janskruid waarschijnlijk invloed heeft op meerdere neurotransmitters tegelijk, waaronder serotonine, dopamine en noradrenaline (4). Veel andere kruiden worden vooral gebruikt voor één bepaald doel, zoals slaap of ontspanning. Sint-janskruid wordt juist onderzocht vanwege de mogelijke invloed op meerdere systemen tegelijk. Ook wordt onderzocht of sint-janskruid invloed heeft op receptoren die betrokken zijn bij ontspanning en stressreacties. Daarom wordt het in onderzoeken soms vergeleken met bepaalde antidepressiva, al werkt het waarschijnlijk niet op precies dezelfde manier (7, 8, 9). Welke vorm van sint-janskruid past het beste bij jou? Sint-janskruid is verkrijgbaar in verschillende vormen. Welke variant het beste bij je past, hangt vooral af van waarvoor je het wilt gebruiken én wat jij prettig vindt in gebruik. Dit zijn de meest voorkomende opties: Capsules en tabletten (pillen) – sint-janskruid wordt het vaakst verkocht als capsule of tablet. Deze supplementen bevatten meestal een gestandaardiseerd extract met een vaste hoeveelheid hypericine of hyperforine, waardoor de dosering consistent is (15). Tinctuur en druppels – een tinctuur of druppelvorm is een alcoholisch extract van de plant. Sommige mensen kiezen hiervoor omdat vloeibare extracten vaak sneller worden opgenomen. Het nadeel is dat nauwkeurig doseren lastiger kan zijn. Thee – sint-janskruidthee is de mildste vorm. De werking kan wisselen afhankelijk van de kwaliteit van het kruid, de hoeveelheid en de trektijd. Thee wordt meestal meer gebruikt als rustgevend ritueel dan als supplement. Olie, zalf en crème – sint-janskruidolie, zalf en crème zijn bedoeld voor uitwendig gebruik. Ze worden gebruikt op de huid en zijn niet bedoeld om in te nemen. Waar let je op bij een goed supplement? Niet elk sint-janskruid-supplement bevat dezelfde hoeveelheid werkzame stoffen. Let daarom niet alleen op het merk, maar vooral op de kwaliteit van het extract en de dosering per dag. Kijk vooral naar: Gestandaardiseerd extract – dit is het belangrijkst. Zo weet je dat elke dosering ongeveer dezelfde hoeveelheid actieve stoffen bevat. Dosering per dag – kijk niet alleen naar wat er op het etiket staat, maar ook naar hoeveel sint-janskruid je daadwerkelijk per dag binnenkrijgt. Sommige producten bevatten maar een kleine hoeveelheid per capsule. Type extract – een extractverhouding zoals 10:1 of 20:1 laat zien hoe geconcentreerd het extract is. Bij een verhouding van 10:1 is voor 1 gram extract ongeveer 10 gram van de plant gebruikt. Hoe hoger de verhouding, hoe geconcentreerder het extract meestal is. Geregistreerd kruidengeneesmiddel – dit geeft extra zekerheid over de kwaliteit, veiligheid en consistente samenstelling van het product (15). Waarom verschillen sint-janskruidproducten zo sterk? Fabrikanten gebruiken verschillende extracten, concentraties en doseringen. Daardoor kan de hoeveelheid werkzame stoffen per capsule behoorlijk verschillen tussen producten van bijvoorbeeld Kruidvat, Etos, Holland & Barrett, Lucovitaal of Lamberts. Kijk daarom niet alleen naar het merk, maar vooral naar de hoeveelheid werkzame stoffen per dagdosering. Het komt ook voor dat sint-janskruid tijdelijk minder goed verkrijgbaar is of uit het assortiment verdwijnt. Dat heeft onder andere te maken met strengere regelgeving rondom kruidensupplementen en de classificatie als kruidengeneesmiddel. Goed om te weten: sint-janskruid valt onder strengere controle dan veel andere kruiden, vooral vanwege de bekende interacties met medicatie. Kies bij twijfel liever voor een geregistreerd kruidengeneesmiddel dat voldoet aan de Europese HMPC-/EMA-richtlijnen voor kruidengeneesmiddelen (15). Hoeveel sint-janskruid neem je per dag? De meest gebruikte dosering van sint-janskruid ligt tussen 600 en 1.800 mg gestandaardiseerd extract per dag (1, 2). In veel onderzoeken wordt ongeveer 900 mg per dag gebruikt. Daarom wordt deze dosering vaak aangehouden in supplementen. Wat voor jou een geschikte dosering is, hangt af van: het type extract de concentratie je persoonlijke situatie het doel waarvoor je het gebruikt Hoe neem je sint-janskruid het beste in? De meeste mensen nemen sint-janskruid verdeeld over 1 tot 3 momenten per dag. Gebruik het bij voorkeur tijdens of na een maaltijd. Dat is vaak prettiger voor de maag. Gebruik je een tinctuur of druppels? Volg dan altijd de aanwijzingen op de verpakking. Sint-janskruidolie is bedoeld voor uitwendig gebruik en wordt meestal 1 tot 3 keer per dag op de huid aangebracht. Hoe snel werkt sint-janskruid? Sint-janskruid werkt meestal niet direct. Geef het een aantal weken de tijd. Onderzoekers denken dat dit komt doordat het kruid invloed lijkt te hebben op neurotransmitters zoals serotonine, dopamine en noradrenaline. Veranderingen in deze systemen lijken tijd nodig te hebben (3, 4). In studies wordt daarom vaak gekeken naar dagelijks gebruik gedurende 2 tot 4 weken (1). Goed om te weten: er bestaat geen officiële aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor sint-janskruid. Begin daarom liever laag en bouw rustig op. Gebruik hogere doseringen niet zonder advies van een arts of deskundige. Bijwerkingen van sint-janskruid Sint-janskruid wordt over het algemeen goed verdragen, vooral wanneer je het gebruikt volgens de aanbevolen dosering. Toch kunnen er bijwerkingen voorkomen (16). Mogelijke bijwerkingen van sint-janskruid zijn: Maagklachten – vooral bij hogere doseringen of gebruik op een lege maag. Hoofdpijn – meestal mild en tijdelijk. Vermoeidheid – sommige mensen voelen zich juist wat slomer of minder energiek. Droge mond – komt af en toe voor bij langdurig gebruik. Duizeligheid – vooral bij gevoelige mensen of hogere doseringen. Rusteloosheid – bij sommige mensen kan sint-janskruid juist een onrustig gevoel geven. Fotosensibilisatie – de huid kan gevoeliger worden voor zonlicht, vooral bij hoge doseringen of een lichte huid. Wees daarom voorzichtig met fel zonlicht en zonnebanken. Huiduitslag of allergische reactie – zeldzaam, maar mogelijk bij gevoeligheid voor kruidenextracten (16). Veel mensen vragen zich af of sint-janskruid giftig is. Voor mensen wordt sint-janskruid in normale doseringen niet als giftig beschouwd. Het label “giftig” gaat meestal over dieren, zoals paarden en schapen. Daar vertel ik verderop in het artikel meer over. Kun je sint-janskruid langdurig gebruiken? Onderzoeken naar sint-janskruid kijken meestal naar gebruik tot ongeveer twaalf maanden. Binnen die periode lijkt het over het algemeen goed verdragen te worden (1). Over gebruik op de lange termijn is nog relatief weinig bekend. Sint-janskruid en medicatie: belangrijke interacties Dit is veruit het belangrijkste aandachtspunt bij sint-janskruid. Het kruid kan namelijk de werking van veel medicijnen beïnvloeden. Dat komt doordat sint-janskruid bepaalde systemen in de lever en darm activeert die helpen bij het afbreken en afvoeren van medicijnen (vooral het enzym CYP3A4 en de zogeheten P-glycoproteïne-pomp). Hierdoor worden sommige medicijnen sneller afgebroken of afgevoerd, waardoor ze minder goed kunnen werken (5). Medicijnen waarmee sint-janskruid kan interacteren zijn onder andere: Antidepressiva (zoals SSRI’s, MAO-remmers of tricyclische antidepressiva) – combineer sint-janskruid en antidepressiva niet op eigen initiatief. De combinatie kan het risico op een serotoninesyndroom verhogen: een potentieel ernstige reactie waarbij te veel serotonine-activiteit ontstaat (6). Anticonceptiepil – sint-janskruid kan de pil minder betrouwbaar maken. Daardoor neemt de kans op een ongewenste zwangerschap toe. Dit is een van de bekendste interacties van sint-janskruid (5). Bloedverdunners – bij medicijnen zoals acenocoumarol of fenprocoumon (Marcoumar) kan sint-janskruid de werking beïnvloeden. Daardoor kan de bescherming tegen bloedstolsels minder voorspelbaar worden (5). Immuunsuppressiva – gebruik je medicijnen na een transplantatie, zoals ciclosporine of tacrolimus? Dan is extra voorzichtigheid belangrijk, omdat deze medicijnen minder goed kunnen werken in combinatie met sint-janskruid (5). HIV-medicatie – vooral bij proteaseremmers kan sint-janskruid ervoor zorgen dat de medicatie minder goed werkt (6). Hartmedicatie – sint-janskruid kan invloed hebben op hartmedicijnen zoals digoxine, waardoor de werking kan veranderen (5). Antipsychotica en anti-epileptica – sint-janskruid kan invloed hebben op medicijnen zoals aripiprazol en sommige medicijnen tegen epilepsie. Daardoor kan de hoeveelheid werkzame stof in het lichaam veranderen (5). Kankermedicatie en statines – ook bij bepaalde kankermedicatie en cholesterolverlagers is voorzichtigheid belangrijk, omdat sint-janskruid de werking van deze medicijnen kan beïnvloeden (5). Goed om te weten: gebruik je medicijnen? Overleg dan altijd eerst met je huisarts of apotheker voordat je sint-janskruid gebruikt. Sint-janskruid heeft veel bekende interacties met medicijnen vergeleken met andere vrij verkrijgbare kruiden. Wanneer mag je sint-janskruid niet gebruiken? In sommige situaties wordt sint-janskruid afgeraden of is extra voorzichtigheid belangrijk. Gebruik sint-janskruid liever niet: Tijdens zwangerschap of borstvoeding – er zijn onvoldoende betrouwbare gegevens over de veiligheid (15). Bij gebruik van medicatie zonder overleg – sint-janskruid kan de werking van veel medicijnen beïnvloeden. Bij een bipolaire stoornis – het kruid kan bij gevoelige mensen manische episodes uitlokken (6). Bij ernstige depressie of suïcidale gedachten – professionele begeleiding en reguliere zorg zijn dan belangrijk. Vlak voor een operatie – stop minimaal vijf dagen vóór een ingreep waarbij narcose wordt gebruikt. Bij kinderen en jongeren onder de 18 jaar – gebruik wordt meestal afgeraden vanwege onvoldoende onderzoek naar de veiligheid (15). Goed om te weten: sint-janskruid is niet bedoeld als vervanging van reguliere medische of psychologische zorg. Twijfel je of het veilig is in jouw situatie? Overleg dan altijd met een arts of apotheker. Sint-janskruid en dieren Voor mensen wordt sint-janskruid in normale doseringen niet als giftig beschouwd, maar voor dieren ligt dat anders. Vooral paarden, schapen, geiten en runderen kunnen gevoelig reageren op de plant. Bij deze dieren kan de huid extra gevoelig worden voor zonlicht. Daardoor kunnen huidirritatie, roodheid en verbranding ontstaan wanneer ze grote hoeveelheden sint-janskruid eten en daarna in fel zonlicht staan (17). Om die reden verwijderen boeren en paardeneigenaren sint-janskruid vaak uit weilanden waar dieren grazen. Goed om te weten: het gaat hierbij om dieren die grote hoeveelheden van de plant binnenkrijgen, niet om normaal gebruik van sint-janskruid-supplementen door mensen. Natuurlijke alternatieven voor sint-janskruid Niet iedereen kan of wil sint-janskruid gebruiken, bijvoorbeeld omdat je medicatie gebruikt, of zwanger bent. In dat geval kun je kijken naar andere supplementen die onderzocht worden in relatie tot stemming, stress, ontspanning of slaap: Saffraan-extract – een van de best onderzochte kruiden in relatie tot stemming en emotioneel welzijn. In vergelijking met sint-janskruid zijn er minder bekende interacties met medicatie (8). 5-HTP – een directe voorloper van serotonine (een neurotransmitter die betrokken is bij stemming en slaap). Daarom wordt het vaak gebruikt in zogenaamde serotonine boosters: supplementen gericht op ontspanning, stemming en nachtrust. * L-theanine – dit aminozuur uit groene thee wordt vaak gebruikt bij mentale spanning, onrust en een “vol hoofd”. Veel mensen omschrijven het effect als mild en subtiel. Rhodiola rosea – wordt onderzocht in relatie tot stress en mentale vermoeidheid. Sommige mensen kiezen voor een combinatieproduct met rhodiola en ginseng tijdens drukke of stressvolle periodes (8). Ashwagandha (KSM-66) – een zogenoemd adaptogeen: een kruid dat wordt onderzocht vanwege de mogelijke rol bij stress en het stresshormoon cortisol. KSM-66 is een veelgebruikte en gestandaardiseerde vorm van ashwagandha (8). Magnesium – speelt een belangrijke rol bij ontspanning, het zenuwstelsel en de normale psychologische functie. Een tekort kan samengaan met vermoeidheid, spanning of slecht slapen. Valeriaan – wordt vooral gebruikt in periodes van onrust, spanning of wanneer je moeilijk in slaap komt. Minder mensen kiezen het specifiek voor stemming. GABA en glidkruid – worden vaak gebruikt bij momenten van spanning, piekeren of een onrustig gevoel. Wat bij je past, hangt vooral af van waar je ondersteuning bij zoekt, zoals stemming, onrust, stress of slaap. Ook eventuele medicatie speelt mee. Vooral bij supplementen die invloed hebben op serotonine is voorzichtigheid belangrijk. (*) Let op: combineer 5-HTP niet met antidepressiva of sint-janskruid vanwege het risico op een serotoninesyndroom. Sint-janskruid combineren met andere supplementen Sommige supplementen worden regelmatig gecombineerd met sint-janskruid, terwijl andere combinaties juist worden afgeraden. Dit zijn drie veelvoorkomende combinaties: Sint-janskruid met valeriaan – de combinatie valeriaan en sint-janskruid komt vaak voor in supplementen gericht op ontspanning, stemming en slaap. Veel mensen verdragen dit goed, al kan bij sommige mensen wat sufheid of minder alertheid de volgende ochtend optreden. Sint-janskruid met 5-HTP, L-tryptofaan of SAM-e – deze combinatie wordt meestal afgeraden. Al deze stoffen hebben invloed op serotonine, waardoor het risico op een serotoninesyndroom kan toenemen (6). Sint-janskruid met magnesium en B-vitamines – deze combinatie wordt doorgaans beter verdragen en past vaak binnen een bredere leefstijlgerichte aanpak. Probeer liever niet meerdere supplementen voor stemming tegelijk te combineren zonder begeleiding. Dat maakt het namelijk lastiger om het effect, de dosering en mogelijke bijwerkingen goed in te schatten. Bij twijfel kun je het beste overleggen met een arts of deskundig advies inwinnen. Veelgestelde vragen over het gebruik en de werking van sint-janskruid 1. Wat doet sint-janskruid met je lichaam? Onderzoekers kijken onder andere naar de invloed van sint-janskruid op neurotransmitters zoals serotonine, dopamine en noradrenaline. Deze boodschappers spelen een rol bij stemming, stressreacties en prikkelverwerking. 2. Hoe snel werkt sint-janskruid? Sint-janskruid werkt meestal geleidelijk. De meeste mensen merken na een aantal weken dagelijks gebruik verschil, vooral wanneer ze het consequent gebruiken. 3. Hoeveel sint-janskruid mag je per dag innemen? In onderzoeken worden meestal doseringen tussen de 600 en 1.800 mg sint-janskruidextract per dag gebruikt. Veel supplementen zitten daarom rond de 900 mg per dag. Welke dosering passend is, hangt af van het type extract en je persoonlijke situatie. 4. Wat zijn de bijwerkingen van sint-janskruid? Mogelijke bijwerkingen zijn maagklachten, hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid en een verhoogde gevoeligheid voor zonlicht. 5. Mag je sint-janskruid combineren met antidepressiva? Nee, deze combinatie wordt afgeraden. Beide kunnen invloed hebben op serotonine, waardoor het risico op een serotoninesyndroom kan toenemen. 6. Mag je sint-janskruid gebruiken tijdens de zwangerschap? Tijdens zwangerschap en borstvoeding wordt gebruik meestal afgeraden. Er is nog te weinig betrouwbaar onderzoek naar de veiligheid. 7. Is sint-janskruid giftig? Voor mensen wordt sint-janskruid in normale doseringen niet als giftig beschouwd. Voor sommige dieren, zoals paarden en schapen, kan de plant wel schadelijk zijn. 8. Beïnvloedt sint-janskruid de anticonceptiepil? Ja, sint-janskruid kan de werking van de anticonceptiepil verminderen. Overleg daarom altijd met je arts of apotheker als je de pil gebruikt. 9. Wat is het verschil tussen sint-janskruid en hertshooi? Er is geen verschil. Hertshooi is een andere naam voor sint-janskruid, dezelfde plant: Hypericum perforatum. 10. Wat is het verschil tussen sint-janskruid en jacobskruiskruid? Dat zijn twee verschillende planten. Sint-janskruid wordt gebruikt in supplementen en kruidengeneesmiddelen, terwijl jacobskruiskruid bekendstaat om stoffen die schadelijk kunnen zijn voor de lever en daarom niet door mensen wordt gebruikt. 11. Welke vorm van sint-janskruid werkt het beste — capsules, thee of olie? Capsules of tabletten met een gestandaardiseerd extract geven meestal de meest consistente dosering. Olie is bedoeld voor uitwendig gebruik. 12. Mag je sint-janskruid lang gebruiken? Gebruik tot ongeveer twaalf maanden lijkt in studies meestal goed verdragen te worden. Overleg bij langdurig gebruik wel altijd met een deskundige. Tot slot Sint-janskruid is een van de best onderzochte kruiden in relatie tot stemming en mentale balans. Tegelijk is het ook een kruid waarbij voorzichtigheid belangrijk is, vooral vanwege de vele bekende interacties met medicijnen. Voor sommige mensen kan sint-janskruid passen binnen een bredere leefstijlgerichte aanpak, mits je kiest voor een kwalitatief supplement, een passende dosering en realistische verwachtingen hebt. Gebruik je medicatie of twijfel je of het veilig is in jouw situatie? Overleg dan altijd eerst met je huisarts of apotheker. Wil je liever een alternatief bekijken? Lees dan ook meer over serotonine-supplementen, de rol van de drie gelukshormonen of verschillende natuurlijke kalmeringsmiddelen. Ebrina van der Bijl Ebrina is voedingsdeskundige met een diepe toewijding aan gezonde voeding en een duurzame levensstijl, gevestigd in het prachtige Portugal. Haar passie voor natuurlijke en biologische producten vormt de kern van haar werk. Met een achtergrond in Voeding & Diëtetiek en ervaring in productontwikkeling en tekstschrijven, vertaalt ze complexe wetenschappelijke informatie naar praktische adviezen voor een gebalanceerde levensstijl. Lees meer Gebruikte bronnen Ng, Q. X., Venkatanarayanan, N., & Ho, C. Y. X. (2017b). Clinical use of Hypericum perforatum (St John’s wort) in depression: A meta-analysis. Journal Of Affective Disorders, 210, 211–221. https://doi.org/10.1016/j.jad.2016.12.048 Linde, K., Berner, M. M., & Kriston, L. (2008). St John’s wort for major depression. Cochrane Database Of Systematic Reviews, 4, CD000448. https://doi.org/10.1002/14651858.cd000448.pub3 Butterweck, V., & Schmidt, M. (2007). St. John’s wort: Role of active compounds for its mechanism of action and efficacy. Wiener Medizinische Wochenschrift, 157(13–14), 356–361. https://doi.org/10.1007/s10354-007-0440-8 Müller, W. (2003). Current St. John’s wort research from mode of action to clinical efficacy. Pharmacological Research, 47(2), 101–109. https://doi.org/10.1016/s1043-6618(02)00266-9 Izzo, A. A., & Ernst, E. (2009). Interactions Between Herbal Medicines and Prescribed Drugs. Drugs, 69(13), 1777–1798. https://doi.org/10.2165/11317010-000000000-00000 Hammerness, P., Basch, E., Ulbricht, C., Barrette, E., Foppa, I., Basch, S., Bent, S., Boon, H., & Ernst, E. (2003). St. John’s Wort: A Systematic Review of Adverse Effects and Drug Interactions for the Consultation Psychiatrist. Psychosomatics, 44(4), 271–282. https://doi.org/10.1176/appi.psy.44.4.271 Zheng, Y., & Cui, Y. (2016). A meta-analysis on the efficacy and safety of St John's wort extract in depression therapy in comparison with selective serotonin reuptake inhibitors in adults. Neuropsychiatric Disease And Treatment, Volume 12, 1715–1723. https://doi.org/10.2147/ndt.s106752 Whiskey, E., Werneke, U., & Taylor, D. (2001). A systematic review and meta-analysis of Hypericum perforatum in depression: a comprehensive clinical review. International Clinical Psychopharmacology, 16(5), 239–252. https://doi.org/10.1097/00004850-200109000-00001 Zhao, X., Zhang, H., Wu, Y., & Yu, C. (2022). The efficacy and safety of St. John’s wort extract in depression therapy compared to SSRIs in adults: A meta-analysis of randomized clinical trials. Advances in Clinical And Experimental Medicine, 32(2), 151–161. https://doi.org/10.17219/acem/152942 Sarris, J. (2007). Herbal medicines in the treatment of psychiatric disorders: a systematic review. Phytotherapy Research, 21(8), 703–716. https://doi.org/10.1002/ptr.2187 Sharpley, A. L., McGavin, C. L., Whale, R., & Cowen, P. J. (1998). Antidepressant-like effect of Hypericum perforatum (St John’s wort) on the sleep polysomnogram. Psychopharmacology, 139(3), 286–287. https://doi.org/10.1007/s002130050718 Liu, Y., Jiang, Y., Huang, R., Yang, J., Xiao, B., & Dong, J. (2013). Hypericum perforatum L.preparations for menopause: a meta-analysis of efficacy and safety. Climacteric, 17(4), 325–335. https://doi.org/10.3109/13697137.2013.861814 Wölfle, U., Seelinger, G., & Schempp, C. (2013). Topical Application of St. Johnʼs Wort (Hypericum perforatum). Planta Medica, 80(02/03), 109–120. https://doi.org/10.1055/s-0033-1351019 Merk, V. M., Boonen, G., & Butterweck, V. (2025). St. John’s Wort for Depression: From Neurotransmitters to Membrane Plasticity. International Journal Of Molecular Sciences, 26(24), 11925. https://doi.org/10.3390/ijms262411925 Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC). (2022). European Union herbal monograph on Hypericum perforatum L., herba. https://www.fitoterapia.net/archivos/202302/final-european-union-herbal-monograph-hypericum-perforatum-l-herba-revision-1_en.pdf? Knüppel, L., & Linde, K. (2004). Adverse Effects of St. John’s Wort. The Journal Of Clinical Psychiatry, 65(11), 1470–1479. https://doi.org/10.4088/jcp.v65n1105 Klemow, K. M., Bartlow, A., Crawford, J., Kocher, N., Shah, J., & Ritsick, M. (2011). Medical Attributes of St. John’s Wort (Hypericum perforatum). Herbal Medicine - NCBI Bookshelf. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK92750/
Lees meer
