Wat is BPA nu precies en is het gevaarlijk?
|
|
Tijd om te lezen 6 min
BPA (bisfenol A) is een stofje dat voorkomt in kunststoffen. De een zegt dat het erg schadelijk is, terwijl de ander denkt dat het allemaal wel meevalt.
Ik kan me heel goed voorstellen dat je ook vragen hebt omtrent BPA en de mogelijke schadelijke effecten. Daarom ga ik je in dit artikel alles vertellen over BPA.
Wat is BPA: Chemische stof in kunststoffen, aanwezig in alledaagse producten zoals blikken, speelgoed, sportartikelen, kassabonnetjes en drinkflessen.
Gezondheidsrisico's: BPA verstoort hormonen, veroorzaakt onvruchtbaarheid, obesitas, diabetes, geboorteafwijkingen, kankerrisico en gezondheidsproblemen bij kinderen.
BPA vermijden: Eet BPA-vrij, vermijd plastic flessen en blikken, verwarm geen eten in plastic, en kies voor vers voedsel.
Wat is BPA
Wellicht kocht je recent een product en je las op het label dat het BPA-vrij is. Bisfenol A (BPA) is een chemische stof dat voornamelijk wordt gebruik in kunststoffen zoals plastics en coatings.
Het wordt toegevoegd als een weekmaker; een stofje die kunststoffen soepel en elastisch maakt.
BPA vind je in plastic waterflessen, voedselcontainers en zelfs baby-drinkflesjes
Het stofje BPA wordt al sinds 1960 gebruikt in allerlei kunststoffen.
Maar tegenwoordig ligt het steeds meer onder een vergrootglas wegens de schadelijke effecten op onze gezondheid.
Producten met BPA
De stof BPA vind je in eindeloos veel producten.
Eigenlijk alles wat gemaakt is van kunststof (plastics) of een coating bevat, is een mogelijke bron van BPA.
Ik heb een lijstje voor je gemaakt, om je een idee te geven waar BPA allemaal in verwerkt zit.
- Toiletartikelen
- Ingeblikt voedsel
- Menstruatieproducten
- Ontvangstbewijzen van thermische printers
- CD’s en DVD’s
- Allerlei elektronica voor huishoudelijk gebruik
- Brillenglazen
- Kassabonnetjes (inkt)
- Sportartikelen (bidons)
- Drinkwaterleidingen
- Zonnebrillen
- Speelgoed
- Plastic zakjes
- Waterleidingen (coating)
- Pennen
- En nog veel meer...
Risico's van BPA
Voorheen werd BPA gezien als onschuldig, waardoor het in enorm veel producten gebruikt wordt.
Tegenwoordig zijn er echter talloze wetenschappelijke onderzoeken die de schadelijkheid van BPA aantonen.
Onvruchtbaarheid
BPA werkt als een fyto-oestrogeen en kan de werking van oestrogeen nabootsen in het lichaam.
Het bindt zich aan de oestrogeen-receptoren, wat kan leiden tot micro-ontstekingen en schade aan de lichaamscellen.
Bij mannen en vrouwen uit zich dit in verminderde vruchtbaarheid door verschillende factoren
- Mannen - verminderde vruchtbaarheid door schade aan de testikels en een verminderde productie van testosteron, wat leidt tot lagere productie van zaadcellen.
- Vrouwen - verlaging van het hormoon oestradiol, wat leidt tot een lager aantal eicellen en verlaagt de kans op bevruchting.
Obesitas en diabetes type 2
BPA (bisfenol A) is een stof die je hormoonsysteem kan verstoren.
In onderzoeken bij mensen zie je vooral verbanden tussen BPA-blootstelling en bijvoorbeeld overgewicht, type 2 diabetes en hart- en vaatziekten, maar dat betekent nog niet dat BPA dit direct veroorzaakt.
Wat we wél beter begrijpen komt vooral uit lab- en dieronderzoek: BPA kan zich binden aan hormoonreceptoren (zoals oestrogeenreceptoren) en lijkt processen te beïnvloeden die te maken hebben met vetopslag en ontstekingsreacties.
Ook zijn er aanwijzingen dat BPA de werking van mitochondriën (de ‘energiefabriekjes’ van je cellen) kan verstoren.
Mogelijk kan dat invloed hebben op je energiehuishouding en stofwisseling, al is nog niet precies duidelijk hoe groot dat effect bij mensen is.
Kort gezegd: BPA kan je lichaam op meerdere manieren “in de war” brengen, maar de precieze impact verschilt per persoon en is nog niet volledig uitgezocht.
Geboorte afwijkingen
BPA uit kunststoffen kan op verschillende wijzen de gezonde groei van een embryo verstoren.
Deze stof wordt namelijk gemakkelijk overgedragen via de placenta en beïnvloed daarnaast de hormoonhuishouding van de moeder.
Dit kan leiden tot geboorte afwijkingen en groeiachterstand.
Gezondheidsproblemen bij kinderen
Jonge kinderen zijn extra gevoelig omdat ze de stof nog niet (of nauwelijks) kunnen afbreken.
Dit verhoogt het risico op gezondheidsproblemen zoals diabetes en groeiachterstand.
Kankervorming
Bisfenol A wordt in verband gebracht met het ontstaan van onder meer darmkanker, borstkanker en eierstokkanker.
Uit studies lijkt verder te zien dat chemotherapie minder goed werkt bij blootstelling aan Bisfenol A.
De grootte van het probleem
Het gebruik van BPA staat onder streng toezicht van de Europese Unie. Er zijn strenge normen voor het gebruik van deze stof.
Het probleem is echter dat deze stof in oneindig veel producten voorkomt. Hierdoor krijg je al snel véél te veel van deze stof binnen.
Ook globalisering heeft een negatieve impact op de inname van BPA. Er wordt voor tientallen miljarden geïmporteerd vanuit China, waar ze geen enkele norm hebben voor het gebruik van BPA.
Een groot deel van deze producten die via Chinese webshops ons land binnen komen, bevat veel te veel BPA en andere hormoonverstorende stoffen.
Volgens wetenschappelijk onderzoek zijn de gezondheidsrisico's hoog. Het gebruik van BPA is dus zeker een groot probleem.
Daarom heb ik wat tips voor je op een rij gezet om BPA te vermijden.
Tips om BPA te vermijden
Het is dus slim om bisfenol A (BPA) waar mogelijk te beperken, zeker omdat het een stof is die je hormoonsysteem kan verstoren.
Er wordt nog volop onderzoek naar gedaan en niet alles is al helemaal duidelijk.
Maar juist omdat er aanwijzingen zijn voor mogelijke nadelige effecten, is het een kleine moeite om je blootstelling zo laag mogelijk te houden, vooral bij plastic dat in contact komt met eten en drinken.
Hoe doe je dat?
- Eet niet uit blikken, tenzij BPA vrij.
- Vermijd contact met kassabonnetjes
- Drink niet uit plastic bidons, beker en flessen.
- Verwarm eten nooit in plastic
- Pas op met plastic speelgoed (uit China)
- Kies voor vers, onbewerkt voedsel
- Zo min mogelijk pakjes en zakjes
Veelgestelde vragen
1. Wat is BPA precies in plastic?
BPA, voluit bisfenol A, is een chemische stof die wordt gebruikt om kunststoffen stevig en tegelijk buigzaam te maken. Je komt het vooral tegen in harde plastics en in coatings aan de binnenkant van onder andere blikverpakkingen.
2. In welke producten kom ik BPA in het dagelijks leven tegen?
BPA kan zitten in plastic drinkflessen, voedselbakjes, blikken, kassabonnetjes, speelgoed, sportbidons, brillen, elektronica en sommige leidingen of coatings. Alles wat van hard kunststof is of een beschermlaag aan de binnenkant heeft kan een mogelijke bron zijn.
3. Waarom wordt BPA als mogelijk schadelijk gezien?
BPA kan zich in het lichaam gedragen als een hormoonachtige stof en zo de natuurlijke hormoonbalans verstoren. Onderzoek brengt langdurige blootstelling in verband met problemen rond stofwisseling, voortplanting en ontwikkeling, waardoor veel deskundigen voorzichtigheid adviseren.
4. Hoe komt BPA in mijn lichaam terecht?
Je kunt BPA binnenkrijgen als kleine hoeveelheden uit verpakkingen loskomen en in eten of drinken terechtkomen, bijvoorbeeld uit blik of bepaalde plastic flessen. Daarnaast kan de stof via de huid opgenomen worden, onder andere bij veel contact met kassabonnetjes.
5. Is BPA extra risicovol voor baby’s en jonge kinderen?
Baby’s en jonge kinderen kunnen gevoeliger zijn voor stoffen als BPA omdat hun lichaam nog in ontwikkeling is. Daarom gelden er strengere regels voor het gebruik van BPA in producten voor deze groep en kiezen veel ouders bewust voor alternatieven zonder BPA.
6. Moet ik mij zorgen maken over BPA tijdens zwangerschap?
Tijdens de zwangerschap is het verstandig extra terughoudend om te gaan met chemische stoffen die in verband worden gebracht met hormoonverstoring, zoals BPA. Kies waar mogelijk voor glas, roestvrij staal en vers voedsel en bespreek specifieke zorgen met je verloskundige of arts.
7. Hoe kan ik mijn blootstelling aan BPA verminderen?
Gebruik liever glazen of roestvrij stalen flessen, kies vaker vers of diepgevroren eten in plaats van blik en verwarm maaltijden bij voorkeur in glas of keramiek. Beperk bovendien het contact met kassabonnetjes en let in de winkel op verpakkingen waarop staat dat ze BPA vrij zijn.
8. Is eten uit blik altijd slecht door BPA?
Nee, niet elk blik bevat dezelfde hoeveelheid BPA en sommige fabrikanten gebruiken inmiddels andere coatings. Zie blikvoer vooral als aanvulling en kies zo vaak mogelijk voor vers of onverpakt voedsel om je totale blootstelling te verkleinen.
9. Is plastic veilig als ik er geen warm eten of drinken in doe?
Bij lage temperaturen komt er meestal minder materiaal uit plastic vrij dan bij verhitten, maar volledig vermijden lukt nooit helemaal. Wil je zo voorzichtig mogelijk zijn, gebruik plastic vooral voor koude producten, vervang oude of beschadigde bakjes en stap voor dagelijks gebruik waar kan over op glas.
Hein van Kuijck
Hein heeft een vergaande interesse in de effecten van voeding, leefstijl en voedingssupplementen op het menselijk lichaam. Hij doet hier veel research naar en deelt zijn kennis graag met anderen.
