Reishi: wat is het en waar moet je op letten?
|
|
Tijd om te lezen 16 min
Winkelwagen
Je winkelwagen is leeg
|
|
Tijd om te lezen 16 min
Reishi is een van de bekendste paddenstoelen uit de wereld van de supplementen. Je komt het tegen in capsules, poeders, thee en zelfs in koffie, vaak met flink wat verhalen eromheen.
Die verhalen gaan ver terug. In China staat reishi bekend als ling zhi, en eeuwenlang werd hij daar gezien als een bijzondere, kostbare paddenstoel, ooit zelfs voorbehouden aan keizers. Niet voor niets kreeg hij de bijnaam "paddenstoel van onsterfelijkheid".
Maar wat is reishi nou eigenlijk? En wat kun je ervan verwachten?
In dit artikel leg ik uit wat reishi precies is, welke stoffen erin zitten en wat het onderzoek erover zegt. Ook lees je hoe je het gebruikt, waar je op let bij het kopen en wanneer je voorzichtig moet zijn.
Reishi is een van de bekendste paddenstoelen uit de traditionele Chinese kruidenleer, met de bijnaam "paddenstoel van onsterfelijkheid", en nu populair als supplement.
Naar reishi wordt veel onderzoek gedaan, al staat dat onderzoek bij mensen nog in de kinderschoenen.
Let bij het kiezen op de vorm, een geteste zuiverheid en een duidelijke vermelding van de samenstelling op het etiket.
Reishi is een paddenstoel die van nature op bomen groeit, vooral op dood of stervend loofhout.
Je herkent hem aan zijn opvallende uiterlijk: een glanzende, roodbruine hoed die eruitziet alsof hij gelakt is (1).
Die glans zit ook in de naam verstopt. De bekendste wetenschappelijke naam is Ganoderma lucidum, waarbij "lucidum" glanzend betekent.
In het Nederlands heet reishi daarom ook wel de gelakte tonderzwam. De naam "reishi" zelf komt uit het Japans, terwijl de paddenstoel in China ling zhi heet.
Goed om te weten: strikt genomen dekt Ganoderma lucidum een groepje nauw verwante soorten, want de reishi uit de Aziatische traditie is vaak net een andere soort dan de Europese. Op etiketten en in onderzoek kom je Ganoderma lucidum het vaakst tegen.
De bekendste variant is de rode reishi, met die kenmerkende glanzende, roodbruine kleur. Dit is ook de soort die je in de meeste supplementen vindt. Daarnaast bestaan er varianten in andere kleuren, zoals zwart, maar die kom je veel minder tegen.
In tegenstelling tot een champignon is reishi hard en houtachtig. Je eet deze paddenstoel dan ook niet zomaar als groente: hij is te taai en te bitter.
Daarom wordt reishi meestal verwerkt tot poeder, een extract of een thee. Zo is het makkelijker te gebruiken dan de harde paddenstoel zelf.
Reishi groeit van nature in warme en mildere streken op verschillende continenten, van Azië tot delen van Europa en Amerika. De sterke band met Azië komt door het lange gebruik in de Chinese en Japanse traditie (2).
Voor supplementen wordt reishi vrijwel altijd gekweekt, niet in het wild geplukt. Dat gebeurt op hout of op een ander plantaardig substraat, in een gecontroleerde omgeving.
Reishi bevat een aantal natuurlijke stoffen die veel aandacht krijgen in onderzoek. De belangrijkste daarvan zijn triterpenen en polysachariden, waaronder bèta-glucanen (3).
Weinig paddenstoelen hebben zo'n grote reputatie als reishi. Eeuwenlang werd hij geroemd, en die status draagt hij nog altijd. Des te opvallender is hoe voorzichtig de wetenschap zich uitlaat.
Eerst dit, want het is belangrijk: voor reishi zijn geen gezondheidsclaims goedgekeurd. Niemand mag dus zeggen dat het ergens "goed voor" is.
Wat ik je wél kan laten zien, is waar onderzoekers naar kijken, en hoe ver dat onderzoek staat.
En daar zit meteen iets opvallends. De meeste mensen kennen reishi van de verhalen over slaap en huidverzorging. Maar juist daar is weinig onderzoek naar gedaan.
Het meeste werk gaat over je afweer en over bloedwaarden, zoals je bloedsuiker en je bloedvetten.
Goed om te weten: een groot deel van dit onderzoek komt uit het laboratorium of uit dierproeven. Er zijn ook studies bij mensen, maar die zijn meestal klein, kort en lastig met elkaar te vergelijken. Boeiend genoeg om verder uit te zoeken, niet genoeg om conclusies op te baseren (4, 5). Dat geldt voor elk onderwerp hieronder.
Hier gaan de meeste onderzoeken tot nu toe over, en ze lopen grofweg via twee sporen.
De uitkomsten lopen sterk uiteen en de studies zijn klein. Harde conclusies zijn er dus nog niet.
Tip: lees ook onze artikelen over vitamine C, een lage weerstand en het immuunsysteem voor meer achtergrondinformatie.
Weinig met zekerheid. Slaap is een van de onderwerpen waarvoor reishi bekendstaat, maar het onderzoek ernaar is dun en komt grotendeels uit dierproeven (9, 10). Duidelijke conclusies bij mensen zijn er dan ook niet.
Merk je dat je slecht slaapt? Dan valt er met je avondritme, je schermgebruik en je slaapkamer vaak meer te winnen dan met een enkel supplement. Zie reishi dus hooguit als een klein onderdeel van een groter geheel, niet als de oplossing.
Ook hier is het eerlijke antwoord: we weten er nog weinig van. De huid is een populair onderwerp rond reishi, maar het onderzoek is beperkt en grotendeels gedaan bij dieren (11).
Bij de huid speelt trouwens nog iets mee. Je komt reishi op twee manieren tegen: als supplement dat je inneemt, en als ingrediënt in huidverzorging, bijvoorbeeld in een crème of serum dat je op je huid smeert.
Dat zijn twee verschillende dingen, en het onderzoek ernaar loopt ook niet gelijk op. In dit artikel gaat het over reishi als supplement, dus niet over die cosmetische kant.
Specifiek onderzoek bij vrouwen is er nauwelijks. De onderwerpen die wél worden onderzocht, gelden niet anders voor vrouwen dan voor mannen. Aparte conclusies zijn er dus niet.
Het eerlijke antwoord: dat weten we nog niet. En dat is best opvallend voor een paddenstoel met zo'n lange geschiedenis.
De verklaring zit in het soort onderzoek. Het meeste komt uit laboratorium- en dieronderzoek. Studies bij mensen zijn er wel, maar ze zijn klein, kort, en gebruiken steeds andere producten en doseringen (4, 5). Daardoor kun je ze moeilijk naast elkaar leggen.
Sommige van die studies laten dingen zien die onderzoekers de moeite van het uitzoeken waard vinden. Maar op basis van het huidige onderzoek is er nog geen overtuigend bewijs voor duidelijke effecten bij mensen.
Kortom: reishi is daarmee vooral een paddenstoel met een rijke geschiedenis en veel openstaande vragen. Wil je hem toch proberen? Doe dat dan met nuchtere verwachtingen, en niet op basis van de grootste belofte op de verpakking.
Er is geen officieel vastgestelde dagelijkse hoeveelheid voor reishi.
Het belangrijkste advies dat ik je kan meegeven: volg de gebruiksaanwijzing op de verpakking, want die is afgestemd op het product dat je in je handen hebt.
Omdat een vaste norm ontbreekt, kun je hooguit kijken naar wat er in studies wordt gebruikt.
Maar let op: dat zijn onderzoekshoeveelheden. Zie dit dan ook niet als een advies.
In studies loopt de hoeveelheid sterk uiteen. Voor gedroogde reishi worden vaak hoeveelheden tussen ongeveer 1,5 en 9 gram per dag genoemd (4). Bij een extract ligt dat lager, omdat het geconcentreerder is.
Wel is het belangrijk om te weten dat dit hoeveelheden uit de praktijk en uit studies zijn, en geen persoonlijk advies.
Wat jij nodig hebt, hangt af van het product, dus houd het etiket aan. Daar staat hoeveel je per portie binnenkrijgt, en van welke vorm. Ga daarvan uit, niet van een getal dat je ergens online tegenkomt.
Er is geen vast moment dat aantoonbaar het beste is. In studies wordt reishi vaak verdeeld over de dag ingenomen, meestal bij een maaltijd.
Tip: kies een moment dat je makkelijk volhoudt. Regelmaat is belangrijker dan het exacte tijdstip, zeker bij een product dat je over een langere periode gebruikt.
Reishi is er in verschillende vormen, en de kwaliteit verschilt sterk per product. Welke vorm je kiest, hangt vooral af van je voorkeur. Eerst de vormen op een rij, daarna waar je op let.
Het ene reishiproduct is het andere niet, en de verschillen zie je lang niet altijd aan de verpakking. Let daarom vooral op deze punten:
Wat voor ons een trend is, is elders eeuwenoud. In China wordt reishi al heel lang als warme thee gedronken. Dat je hem tegenwoordig ook in koffie tegenkomt, is een stuk recenter, en vooral een westerse ontwikkeling.
Bij paddenstoelenkoffie, oftewel koffie met toegevoegd paddenstoelenpoeder, is reishi een van de populairste soorten.
Wil je het proberen? Dan kan dat op twee manieren. Er zijn kant-en-klare mixen met reishi erin, en je kunt ook zelf reishipoeder door je koffie of thee roeren.
Reishi heeft van zichzelf een stevige, bittere smaak. In koffie valt dat minder op, omdat koffie zelf ook al bitter is, dus die twee gaan goed samen.
Als thee is de smaak aardser en krachtiger. Een scheutje melk, een lepel honing of een snufje kaneel maakt dat voor veel mensen aangenamer.
Let wel: bij een losse kop weet je minder precies hoeveel reishi je binnenkrijgt dan bij een capsule. Wil je dat nauwkeurig weten? Kies dan een vorm waarbij de hoeveelheid op het etiket staat, zoals een reishisupplement in capsulevorm.
Tip: gebruik je reishipoeder in je thee of koffie? Los het dan goed op en roer af en toe, want paddenstoelenpoeder zakt makkelijk naar de bodem.
Reishi wordt over het algemeen goed verdragen.
In studies werden weinig bijwerkingen gemeld, en als ze optraden, waren ze meestal mild (4). Meestal gaat het om kortdurende klachten, zeker in het begin of bij een hogere dosering:
Er is één punt dat wat meer aandacht verdient: de lever.
Er zijn enkele gevallen beschreven waarin mensen leverklachten kregen na het gebruik van reishi.
De meeste meldingen betroffen langdurig gebruik van reishipoeder, maar een direct oorzakelijk verband is niet in alle gevallen aangetoond (1, 5).
Het gaat om een klein aantal meldingen. Toch is het goed om hiervan op de hoogte te zijn, want het onderstreept hoe belangrijk een getest, zuiver product is.
Goed om te weten: merk je klachten die niet weggaan, of voel je je niet goed na het gebruik van reishi? Stop dan en overleg met je huisarts.
Bij een paar soorten medicijnen kun je beter even opletten. Het is namelijk nog niet duidelijk of reishi de werking van die medicijnen beïnvloedt (1).
Dat geldt vooral voor bloedverdunners en medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken, bijvoorbeeld na een transplantatie of bij een auto-immuunziekte.
Disclaimer: gebruik je medicijnen of heb je een aandoening? Overleg dan eerst met je arts of apotheker. Reishi is een supplement, geen vervanging voor medische zorg.
In een aantal gevallen kun je het beter niet gebruiken, of eerst even overleggen met een arts. Dit geldt vooral bij:
Twijfel je of reishi bij jouw situatie past? Vraag het dan even aan je huisarts. Die kent jouw persoonlijke situatie en kan je het beste adviseren.
Reishi kom je vaak tegen in combinatie met andere paddenstoelen, zoals shiitake, chaga, lion's mane of cordyceps. Zulke mixen vind je onder meer in kant-en-klare blends en in paddenstoelenkoffie.
Het idee erachter is simpel: verschillende paddenstoelen hebben elk hun eigen samenstelling, en door ze te combineren breng je die in één product samen.
Een korte kennismaking met de bekendste:
Goed om te weten: laat je niet gek maken door een lange lijst paddenstoelen op het etiket. Of zo'n mix je meer oplevert dan één losse soort, is niet aangetoond. Kijk dus net zo goed naar de kwaliteit en de hoeveelheid per soort als bij een los product.
Reishi is een paddenstoel die van nature op bomen groeit, met de officiële naam Ganoderma lucidum. In China staat hij bekend als ling zhi. Voor supplementen wordt reishi gekweekt en verwerkt tot poeder, capsules, extract, koffieblends of thee.
In onderzoek wordt reishi vooral bekeken in relatie tot de afweer en tot bloedwaarden zoals je bloedsuiker en bloedvetten. Duidelijke conclusies bij mensen zijn er nog niet, want het meeste onderzoek komt uit het laboratorium of bij dieren.
Reishi bevat van nature triterpenen en polysachariden, waaronder bèta-glucanen. Deze stoffen krijgen veel aandacht in onderzoek, al is nog niet duidelijk wat ze precies doen.
Dat wordt nog onderzocht. Het meeste onderzoek komt uit laboratorium- en dieronderzoek, en bij mensen zijn er nog geen duidelijke conclusies.
Dat is niet aangetoond. Slaap is een van de onderwerpen waarvoor reishi bekendstaat, maar het onderzoek ernaar is dun en komt grotendeels uit dierproeven.
Een deel van het onderzoek kijkt naar de bèta-glucanen en andere polysachariden in reishi en de afweer, maar duidelijke conclusies bij mensen ontbreken.
Ook hier is het onderzoek nog beperkt. Let op: reishi als supplement dat je inneemt, is iets anders dan reishi in een crème of serum dat je op je huid smeert.
Dat weten we nog niet. Er wordt veel onderzoek gedaan, maar het meeste komt uit laboratorium- en dieronderzoek, en de studies bij mensen zijn vaak klein en kortlopend.
Daar is geen vast antwoord op. In studies wordt reishi meestal over een langere periode gebruikt, van weken tot maanden.
Er is geen officieel vastgestelde hoeveelheid. Voor gedroogde reishi worden vaak hoeveelheden tussen ongeveer 1,5 en 9 gram per dag genoemd, en bij een geconcentreerd extract ligt dat lager. Houd daarom de dosering op de verpakking aan.
Er is geen moment dat aantoonbaar het beste is. Veel mensen nemen reishi bij een maaltijd, en regelmaat is belangrijker dan het exacte tijdstip.
Geen vorm is per definitie beter, het hangt af van je voorkeur. Poeder kun je door een drank roeren, capsules zijn handig en smaakloos, en van een extract heb je meestal minder nodig.
Kijk of het van het vruchtlichaam is gemaakt en of het gehalte aan bèta-glucanen of triterpenen vermeld staat. Een biologisch keurmerk zegt iets over de teeltwijze, maar niet over de zuiverheid. Een onafhankelijke labtest geeft daar de beste informatie over.
Er zijn enkele gevallen beschreven waarin mensen leverklachten kregen na het gebruik van reishi, meestal bij langdurig gebruik van poeder. Het gaat om een klein aantal meldingen en een direct oorzakelijk verband is niet altijd aangetoond.
Reishi wordt over het algemeen goed verdragen. Soms worden milde klachten gemeld, zoals een opgeblazen gevoel, een droge mond of wat huiduitslag, vooral in het begin of bij een hogere dosering.
Dat wordt afgeraden, omdat de veiligheid in deze periodes niet voldoende is onderzocht. Overleg bij twijfel met je arts of verloskundige.
Ja, reishi wordt vaak gecombineerd met soorten als shiitake, chaga, lion's mane of cordyceps, bijvoorbeeld in blends of paddenstoelenkoffie. Of zo'n mix je meer oplevert dan één losse soort, is niet aangetoond.
Reishi is een paddenstoel met een indrukwekkende reputatie en een lange geschiedenis. Geen wonder dat hij ook nu weer volop in de belangstelling staat, en dat onderzoekers er zo veel aandacht aan besteden.
Tegelijk is het goed om nuchter te blijven. Het meeste onderzoek is nog jong, en wat reishi bij mensen doet, blijft voorlopig een open vraag.
Zie het dus niet als een wondermiddel, maar als een aanvulling, en houd de basis op orde: goede voeding, voldoende slaap, beweging en ontspanning doen op de lange termijn het meeste werk.
Overweeg je reishi te proberen? Let dan vooral op de vorm en de kwaliteit, en kies een product waarvan de samenstelling helder op het etiket staat.