Inhammen: oorzaken en wat er wel en niet tegen helpt
|
|
Tijd om te lezen 15 min
Winkelwagen
Je winkelwagen is leeg
|
|
Tijd om te lezen 15 min
Je kamt je haar naar achteren en merkt het meteen: bij je slapen zit er ineens meer voorhoofd dan haar. Je bent daarmee niet de enige.
Inhammen zijn een van de meest voorkomende vormen van haarverlies bij mannen, en de oorzaak ligt meestal in je genen.
Dat betekent niet dat je machteloos staat. Wel dat lang niet alles wat online beloofd wordt, ook waarmaakt wat het zegt.
Ik leg je stap voor stap uit wat er in je hoofdhuid gebeurt, hoe je herkent in welk stadium je zit, en wat er daadwerkelijk verschil maakt, van medicatie tot voeding.
Inhammen ontstaan bij de meeste mannen door een erfelijke gevoeligheid voor het hormoon DHT (dihydrotestosteron).
Op 70-jarige leeftijd heeft ongeveer 80 procent van de Europese mannen alopecia androgenetica, de erfelijke vorm van haarverlies.
Medicatie, leefstijl en voeding spelen elk een andere, beperkte rol bij het afremmen van het proces.
Inhammen zijn de plekken waar je haarlijn bij beide slapen naar achteren wijkt, meestal in een V-vorm. Daardoor lijkt je voorhoofd hoger en je haarlijn onregelmatiger dan een paar jaar geleden.
Het is goed om te weten dat een lichte verschuiving van de haarlijn heel normaal is.
Bij veel mannen verandert de haarlijn vanaf hun late tienerjaren geleidelijk van een rechte, jongensachtige lijn naar een iets hogere, volwassen haarlijn.
Zo'n lichte verschuiving hoeft niet te betekenen dat je haarverlies verder doorzet.
Gaat de haarlijn verder terug dan die eerste natuurlijke verschuiving? Dan spreek je van het begin van alopecia androgenetica, de medische term voor erfelijke kaalheid.
Dat onderscheid, tussen een volwassen haarlijn en het begin van alopecia androgenetica, is precies waar de rest van dit artikel over gaat.
Bij verreweg de meeste mannen komen inhammen door alopecia androgenetica, de erfelijke vorm van haarverlies. Bij het klassieke patroon van terugwijkende slapen is dat meestal de belangrijkste oorzaak.
Hoe vaak het voorkomt, verrast veel mannen.
De behandelrichtlijn Alopecia van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) komt uit op 80 procent bij Europese mannen van 70 jaar, en op 45 tot 60 procent bij mannen van Aziatische komaf (1).
Anders gezegd: acht op de tien.
Het is dus eerder regel dan uitzondering, ook al voelt het niet zo als jij de eerste in je vriendengroep bent bij wie het zichtbaar wordt.
Goed om te weten: het proces verloopt langzaam en in stappen. Er valt niet ineens een pluk haar uit, maar de haartjes bij je slapen worden over een periode van jaren steeds fijner en korter, tot ze niet meer opvallen. Daarom merk je het vaak pas als er al een tijd iets aan de hand is.
Erfelijke aanleg speelt dus een belangrijke rol, maar er zijn meer factoren om rekening mee te houden. Die zet ik hieronder een voor een op een rij.
Hoe sterk erfelijkheid meespeelt, blijkt uit onderzoek bij tweelingen.
Bij mannelijke eeneiige tweelingen ligt de concordantie tussen de 80 en 90 procent (1). Dat laat zien hoe groot de rol van erfelijke aanleg is.
Hier komt meteen het grootste misverstand over inhammen om de hoek kijken. Veel mannen denken dat ze te veel testosteron hebben, of juist te weinig. Je hormoonspiegel is bij inhammen meestal gewoon normaal.
Wat je erft, is de gevoeligheid van je haarzakjes voor androgenen, de groep mannelijke geslachtshormonen.
Die gevoeligheid is niet overal op je hoofd hetzelfde. De haarzakjes bij je slapen en op je kruin zijn er gevoeliger voor, terwijl de haren aan de zijkanten en achterkant meestal veel beter behouden blijven.
Daarom blijft die haarkrans vrijwel altijd staan, ook bij mannen die verder helemaal kaal zijn.
Om te begrijpen waarom die gevoeligheid uitmaakt, moet je weten wat er precies met testosteron gebeurt.
Een deel daarvan wordt in je lichaam namelijk omgezet in dihydrotestosteron, meestal afgekort tot DHT.
Dat is een sterkere variant van testosteron, en het is de stof waar gevoelige haarzakjes op reageren.
Wat er dan gebeurt, heet miniaturisatie. Elk haarzakje doorloopt steeds opnieuw een cyclus: een groeifase, een overgangsfase en een rustfase, waarna het haar uitvalt en er een nieuw haartje begint.
En hier komt het samen: bij gevoelige haarzakjes wordt die groeifase onder invloed van DHT elke ronde een stukje korter.
Het gevolg zie je pas na jaren. Het haar dat terugkomt is telkens iets dunner, korter en lichter van kleur, tot er alleen nog een soort donshaartje overblijft.
Uiteindelijk wordt het haar zo fijn en kort dat je het nauwelijks nog ziet.
Goed om te weten: dit verklaart ook waarom timing zo'n rol speelt. Hoe verder een haarzakje is gekrompen, hoe kleiner de kans dat je nog zichtbaar herstel bereikt. Bij inhammen die er al jaren zitten, is dat vaak precies wat er aan de hand is.
Gebruik je anabolen of overweeg je het? Lees dan het volgende met aandacht:
Anabole-androgene steroïden zijn synthetische varianten en afgeleiden van testosteron.
Ze hebben een androgene werking, en juist daar reageren gevoelige haarzakjes op.
Bij hoge doseringen kan de androgene belasting flink toenemen.
Heb je de erfelijke gevoeligheid? Dan kan erfelijke haaruitval daardoor eerder of sneller zichtbaar worden (1). Hoe sterk dat uitpakt, hangt onder meer af van het middel, de dosering en je eigen aanleg.
En dan het punt dat de meeste mannen verrast: het herstelt niet vanzelf als je stopt.
De NHG stelt dat haarverlies door middelen met een androgene werking niet altijd overgaat wanneer je het gebruik staakt (1).
Wat je in die periode kwijtraakt, kun je dus definitief kwijt zijn.
Disclaimer: anabole steroïden vallen onder de Geneesmiddelenwet, die handel en productie buiten de apotheek om verbiedt (2). Je weet daardoor niet wat je binnenkrijgt, en de risico's gaan veel verder dan je haarlijn. Gebruik je ze of denk je erover, bespreek dat dan met je huisarts.
Veel mensen vragen zich ook af of stress inhammen kan veroorzaken. Het antwoord? Niet de erfelijke vorm. Die aanleg zit in je genen en daar verandert een drukke periode niets aan.
Wat stress wel kan doen, is een ander type haarverlies uitlokken: telogeen effluvium. Daarbij schieten veel haarzakjes tegelijk in hun rustfase, waarna dat haar een paar maanden later in één golf uitvalt.
Ook een ziekte met koorts, een operatie of een streng dieet kan dat veroorzaken.
Het verschil zit in het patroon:
Cortisol wordt vaak als schuldige aangewezen, maar voor de erfelijke vorm van haarverlies is die rol niet aangetoond.
Goed om te weten: valt je haar na een zware periode verspreid over je hele hoofdhuid uit (dit wordt diffuus haarverlies genoemd), dan is afwachten meestal het verstandigst. De NHG adviseert bij de meeste gevallen van diffuus haarverlies om drie tot zes maanden het natuurlijke beloop af te wachten (1).
Over inhammen en haarverlies doen allerlei verhalen de ronde. Misschien heb je er zelf ook al een paar gehoord.
Toch kloppen lang niet al deze ideeën. De volgende drie veelgehoorde verklaringen kun je in ieder geval loslaten:
Wat de doorslag geeft, zijn je genen en de gevoeligheid van je haarzakjes voor DHT. Daar kan geen pet iets aan veranderen.
Om haarverlies bij mannen te beschrijven, gebruiken artsen en klinieken meestal de Norwood-Hamilton-schaal.
Die loopt van type 1 tot en met type 7, waarbij type 1 een volle haarlijn is en type 7 alleen nog een krans haar rond je achterhoofd.
Voor inhammen zijn vooral de eerste stadia interessant:
Bij type 4 tot en met 7 gaat het niet meer om inhammen alleen: dan wordt ook de kruin kaal en lopen beide gebieden op den duur in elkaar over.
Het verschil tussen type 2 en 3 bepaalt dus of je te maken hebt met een normale verandering of met een proces dat doorzet. Precies dat maakt de schaal ook lastig: één momentopname zegt weinig.
Tip: leg een foto van vandaag naast een foto van drie of vier jaar geleden, allebei met je haar naar achteren en in vergelijkbaar licht. Een doorgaande beweging zie je zo veel beter dan in de spiegel.
Goed om te weten: de Norwood-schaal is een beschrijvend hulpmiddel, geen diagnose. Twijfel je over wat je ziet, dan is je huisarts het juiste adres.
Ook bij vrouwen kan het haar rond de slapen dunner worden of terugtrekken. Het patroon ziet er vaak anders uit dan bij mannen.
Hier kunnen verschillende factoren bij betrokken zijn. Denk bijvoorbeeld aan erfelijke aanleg, hormonale veranderingen of tijdelijk haarverlies na een zwangerschap.
Lees daarover meer in ons artikel over inhammen bij vrouwen.
Even eerlijk vooraf: er bestaat geen middel dat erfelijke inhammen volledig terugdraait.
Wel is er verschil tussen wat aantoonbaar iets doet, wat vooral duur is en wat helemaal niets oplevert.
Ik bespreek hieronder drie kanten van het verhaal:
Bij erfelijk haarverlies kun je met je huisarts onder meer minoxidil en finasteride bespreken:
Twee dingen zijn bij allebei belangrijk:
Wat leefstijl wel doet, is factoren beperken die haaruitval kunnen uitlokken of verergeren.
Stoppen met roken is daar een duidelijk voorbeeld van. Een meta-analyse van acht studies vond een verband tussen roken en erfelijke kaalheid en verdere haaruitval (4).
Dit bewijst geen oorzaak en gevolg, maar laat wel een verband zien.
Bij tijdelijk haarverlies, zoals telogeen effluvium, is het vooral belangrijk om mogelijke triggers aan te pakken, zoals veel stress, ziekte of een streng dieet.
Wat leefstijl niet doet, is erfelijke inhammen terugdraaien. Daarbij spelen vooral je erfelijke aanleg en de gevoeligheid van je haarzakjes voor DHT een rol.
Wat je ook niet hoeft te doen, is vertrouwen op hoofdhuidmassages, koude douches of shampoos die beloven erfelijke inhammen via een betere doorbloeding af te remmen. Daar is geen overtuigend bewijs voor.
Kun je erfelijke inhammen tegengaan met een supplement? Ook hier is geen overtuigend bewijs voor.
Volgens de NHG is de effectiviteit van zelfzorgmiddelen en voedingssupplementen bij haarverlies niet aangetoond (1).
Waar het wel om gaat, is het haar dat je nog hebt.
Een aantal voedingsstoffen heeft daarvoor een officieel erkende rol (5), al gaat het om onderhoud en niet om teruggroei:
Goed om te weten: wat deze stoffen niet doen is iets veranderen aan de gevoeligheid van je haarzakjes voor DHT. Precies daar zit de oorzaak van je inhammen.
Alleen als je een tekort hebt. Met een gevarieerd voedingspatroon krijg je deze stoffen uit verschillende voedingsmiddelen binnen, al hangt het van je eigen situatie af of dat genoeg is.
Bij biotine is dit het best onderzocht: onderzoekers concludeerden in 2024 dat extra biotine alleen iets lijkt te doen bij mensen bij wie een tekort is vastgesteld (6).
Voor zink, seleen en koper is het beeld vergelijkbaar.
In een overzicht van 49 studies werd gezien dat tekorten aan onder meer zink en seleen vaker voorkomen bij erfelijk haarverlies, maar ook hier gaat het om verbanden en niet om bewezen oorzaak en gevolg (7).
Vermoed je een tekort? Laat het dan meten door je huisarts.
Goed om te weten: meer is bij deze stoffen niet beter. Voor seleen ligt de bovengrens voor volwassenen op 255 microgram per dag (8). De EFSA baseerde die grens juist op haaruitval, omdat dat een bekend gevolg is van te veel seleen. Het gehalte in paranoten wisselt sterk, dus eet er niet dagelijks een handvol van.
Wil je biotine, zink, seleen en koper combineren, dan vind je deze voedingsstoffen samen in Haargroei Man, aangevuld met onder meer saw palmetto en bamboe-extract.
Disclaimer: slik je een supplement met biotine? Meld dat dan voordat je je schildklierwaarden laat meten. Biotine kan die test minder betrouwbaar maken, waardoor er een verkeerde dosis medicijnen kan worden voorgeschreven (9).
Wil je je inhammen minder zichtbaar maken zonder aan supplementen of medicatie te beginnen? Met de juiste knipbeurt kom je verrassend ver.
De belangrijkste regel: hoe korter, hoe minder contrast.
Lang haar dat je naar achteren kamt, legt je haarlijn juist bloot. Een korte coupe maakt het verschil tussen dik en dun haar veel kleiner.
Wat in de praktijk goed werkt:
Wat ik je niet zou aanraden: shampoos en sprays die volume of haargroei beloven. Ze doen niets aan de oorzaak en kosten alleen geld.
Tip: vraag je kapper wat bij jouw stadium past. Die ziet dagelijks tientallen haarlijnen en weet meestal precies welke coupe werkt.
Erfelijke inhammen zijn medisch gezien onschuldig. Maar niet alle haaruitval is erfelijk, en sommige vormen vragen wel om aandacht.
Maak een afspraak als je een van deze dingen ziet:
Twijfel je gewoon of het normaal is wat je ziet? Ook daarvoor kun je langsgaan.
Je huisarts heeft er meestal weinig voor nodig om te bepalen om welk type haarverlies het gaat.
De plekken bij je slapen waar je haarlijn in een V-vorm naar achteren wijkt. Bij de meeste mannen komt dat door erfelijke aanleg.
Meestal alopecia androgenetica, oftewel erfelijke kaalheid. Je haarzakjes bij de slapen zijn gevoelig voor het hormoon DHT en worden daardoor over de jaren kleiner.
Dat verschilt sterk. Tussen je twintigste en dertigste schuift de haarlijn bij veel mannen iets naar achteren, en dat is normaal. Gaat het daarna door, dan is het meestal erfelijk.
Bij de meeste mannen wel. Onderzoek bij eeneiige tweelingen laat zien hoe groot de rol van erfelijke aanleg is (1). Je erft trouwens geen hoog hormoonniveau, maar de gevoeligheid van je haarzakjes voor DHT.
Inhammen zijn meestal de eerste zichtbare stap. Zet het proces door, dan wordt ook de kruin dunner en lopen de kale plekken op den duur in elkaar over.
Volledig herstel is meestal niet haalbaar. Hoe verder je haarzakjes zijn gekrompen, hoe lastiger het wordt om nog zichtbaar herstel te bereiken. Zolang er nog dunne haartjes groeien, valt er wel iets te behouden.
Nee. Een gewone pet veroorzaakt geen erfelijke inhammen. Alleen langdurig strak trekken aan je haar kan op termijn schade geven.
Onderzoek laat een verband zien tussen roken en erfelijke kaalheid, maar bewijst niet dat roken de directe oorzaak is (4). Stoppen levert hoe dan ook veel andere gezondheidswinst op.
Niet de erfelijke vorm, want die zit in je genen. Stress kan wel telogeen effluvium uitlokken: haaruitval die verspreid over je hele hoofd komt en in de acute vorm vaak vanzelf herstelt.
Biotine, zink en seleen dragen bij tot de instandhouding van normaal haar, koper draagt bij tot een normale pigmentatie. Die gaan over onderhoud van het haar dat je hebt, niet over teruggroei. Met een gevarieerd voedingspatroon krijg je deze stoffen meestal binnen.
Bij een transplantatie worden haarzakjes van de achterkant van je hoofd verplaatst naar de kale plek. Die zakjes zijn veel minder gevoelig voor androgene haaruitval en blijven daardoor doorgaans behouden.
Bij plotselinge uitval, ronde kale plekken, jeuk of roodheid, of als je haar uitvalt terwijl je je ook moe voelt of afvalt. Twijfel je of het normaal is? Dan is langsgaan ook prima.
Inhammen zijn voor de meeste mannen een kwestie van aanleg. Dat betekent niet dat je niets kunt doen.
Je huisarts kan met je bespreken welke behandelingen mogelijk zijn, en met de juiste coupe laat je je haarlijn minder opvallen.
Ook voeding speelt een rol: biotine, zink en seleen dragen bij tot de instandhouding van normaal haar, en koper draagt bij tot een normale pigmentatie van het haar.
Wat niet werkt, zijn middelen die beloven dat je haarlijn terugkomt.
Wil je meer weten over dit onderwerp? Lees dan ook vitamines bij haaruitval of wat de wetenschap zegt over biotine.
Ben je benieuwd naar de rol van hormonen? Kijk dan bij testosteron verhogen op natuurlijke manieren en is testosteron verhogen gevaarlijk?
Speelt stress een rol in jouw leven? Dan is cortisol verlagen een goede volgende stap.
Zoek je supplementen voor je haar? Kijk dan bij de collectie haar, huid en nagels of de collectie supplementen voor mannen.
Gebruikte bronnen