Insuline resistentie: alles wat je moet weten

Veel mensen maken zich zorgen over insuline resistentie en dat is geen wonder, want je hoort er steeds vaker over. Het aantal mensen met insulineresistentie neemt explosief toe de afgelopen decennia. 

Als je een vorm van insulineresistentie hebt, reageert je lichaam minder goed (of niet meer) op het hormoon insuline. Insuline heeft o.a. de taak de bloedsuikerspiegel stabiel te houden. 

Wil jij meer weten over wat de oorzaken van insuline resistentie zijn, wat de symptomen en gevaren zijn en hoe je het kunt voorkomen, lees dan vooral verder.

Insuline speelt een belangrijke rol bij het opnemen van energie uit voeding.

Koolhydraten wordt afgebroken tot glucose en uiteindelijk opgenomen in je bloed. 

Over het algemeen geldt: hoe meer koolhydraten je eet en hoe sneller ze worden opgenomen, hoe sterker je bloedsuikerspiegel stijgt.

Insuline (dat wordt aangemaakt in de alvleesklier) zorgt er vervolgens voor dat deze suiker in de cellen kan worden opgenomen, zodat het gebruikt kan worden als energie. 

Op die manier zorgt insuline er ook voor dat je bloedsuikerspiegel niet te hoog wordt.

Verder bevordert insuline de opslag van extra glucose in de vorm van glycogeen in de lever en spieren. 

Het hormoon speelt dus een cruciale rol in de stofwisseling en bepaalt mede hoe goed ons lichaam de energie uit de voeding die we eten, kan gebruiken.

Als je een vorm van insuline resistentie hebt, reageren je lichaamscellen minder goed op insuline. 

Hierdoor ben je niet goed in staat om de bloedsuikerspiegel te reguleren. Je kunt meer resistent worden voor insuline door verschillende oorzaken. 

Er zijn verschillende oorzaken voor het ontstaan van resistentie voor insuline. Aan de ene kant kan het een genetische achtergrond hebben (je hebt gewoon aanleg), maar ook leefstijl en eetgewoontes spelen een belangrijke rol.

Mensen met overgewicht, vooral rond de buikstreek, hebben vaker last van insulineresistentie. 

Vetcellen in de buik geven stoffen af die ontstekingsprocessen in het lichaam bevorderen, wat de insulinegevoeligheid kan verstoren. 

Deze ontstekingsprocessen kunnen de werking van insuline in cellen verminderen.

Regelmatige lichaamsbeweging helpt spieren effectiever insuline te gebruiken. 

Zonder regelmatige beweging kunnen spieren minder gevoelig worden voor insuline, waardoor de noodzaak voor meer insuline ontstaat om glucose in de cellen te krijgen.

Als je vaak sterk bewerkt eten, veel verzadigd vet en veel toegevoegde suiker eet, past dat meestal minder goed bij een gezond voedingspatroon.

Op de lange termijn kan dat zorgen voor gewichtstoename. En extra lichaamsgewicht kan ervoor zorgen dat je lichaam minder gevoelig wordt voor insuline.

Als je lange tijd veel stress hebt, maakt je lichaam vaker stresshormonen aan, zoals cortisol. 

Dat kan ervoor zorgen dat je lichaam minder goed op insuline reageert en je bloedsuiker makkelijker stijgt.

Niet voldoende rust en slaap krijgen kan de insulinegevoeligheid van het lichaam verminderen. 

Slaaptekort kan leiden tot hormonale verstoringen die de manier waarop het lichaam insuline gebruikt, beïnvloeden.

Sommige medicijnen, zoals corticosteroïden, kunnen invloed hebben op je bloedsuiker.

Ze kunnen ervoor zorgen dat je lichaam minder gevoelig wordt voor insuline, waardoor je bloedsuiker kan stijgen.

Gebruik je deze medicijnen? Stop dan nooit zelf, maar overleg altijd met je arts als je vragen hebt over bijwerkingen.

Bij veel vrouwen met PCOS komt insulineresistentie voor.

De precieze relatie is nog niet helemaal duidelijk, maar het lijkt erop dat hormonale veranderingen bij PCOS kunnen bijdragen aan een lagere gevoeligheid voor insuline.

Erfelijkheid kan een rol spelen bij insulineresistentie.

Als diabetes type 2 of insulineresistentie in je familie voorkomt, heb je mogelijk een grotere kans om hier zelf ook mee te maken te krijgen.

Juist dan zijn een gezond voedingspatroon, voldoende slaap en dagelijkse beweging extra belangrijk om je stofwisseling te ondersteunen.

Insulineresistentie verloopt vaak lange tijd zonder duidelijke klachten. 

Toch kunnen je bloedsuikerwaarden op de achtergrond geleidelijk veranderen. Op een gegeven moment kun je wél symptomen gaan merken. Die verschillen per persoon.

Klachten die bij insulineresistentie kunnen voorkomen zijn bijvoorbeeld:

• Gewichtstoename - Mensen met insulineresistentie komen makkelijker aan.
• Vaker plassen - De hoge bloedsuikerspiegel zorgt ervoor dat de nieren harder moeten werken om het extra glucose uit het bloed te filteren. Hierdoor moet je vaker plassen.
• Meer honger -  Wanneer je lichaam resistent is voor insuline, hindert dit de normale communicatie tussen de hersenen en insuline. Hierdoor kun je meer trek krijgen, vooral in zoetigheid en koolhydraten.
• Meer dorst - Je krijgt meer dorst doordat je veel vocht kwijtraakt omdat je vaker moet plassen.
• Brain fog - Brain fog en problemen met de concentratie komen ook voor bij deze aandoening.
• Vermoeidheid -  Door de schommelende bloedsuikerspiegel en doordat je lichaam problemen heeft met het opnemen van glucose, kun je je uitgeput en moe voelen.
• Hoge bloeddruk - De kans op een hoge bloeddruk is groter wanneer je insuline resistent bent.
• Veranderingen aan de huid - Insuline resistentie gaat vaak samen met Acanathosis nigricans. Hierbij ontstaan donkere plekken op de huid.
• Terugkerende infecties - Het voorstadium van diabetes veroorzaakt een verminderde weerstand.
• Onregelmatige menstruatie - Insuline resistentie veroorzaakt verstoringen in de hormoonspiegel, die kunnen leiden tot een onregelmatige menstruatie en vruchtbaarheidsproblemen.

Het is belangrijk om snel in te grijpen als je insuline resistentie hebt. Als het onbehandeld blijft, kan het een grote negatieve impact op je gezondheid hebben.

Dit zijn de gevaren van onontdekte insuline resistentie:

• Diabetes type 2 - Wanneer je lichaam resistent is voor insuline, zit je in het voorstadium van diabetes type 2. Als insulineresistentie erger wordt, kan de alvleesklier niet meer voldoende insuline aanmaken, waardoor je bloedsuikerspiegel continu te hoog is. Uiteindelijk leidt dit tot diabetes.

Insuline resistentie kan gelukkig goed opgespoord worden. 

Dit gebeurt met klinische testen en laboratorium onderzoek. 

De volgende testen worden gebruikt:

• Orale Glucose Tolerantie Test:  bij deze test krijg je een drankje met glucose en zowel voor als na het innemen wordt je bloedsuikerspiegel getest.
• Glucose Tolerantie Test - voor deze test moet je nuchter zijn. Een verhoogde nuchtere bloedsuikerspiegel kan wijzen op insuline resistentie.
• Lipidenprofiel - Als je lage concentraties HDL cholesterol en afwijkende lipide niveaus hebt, kan dit wijzen op insuline resistentie.
• Geglyceerd hemoglobine (Hb1Ac) - Wanneer deze waarden hoog zijn, kan het zijn dat je last hebt van prediabetes of resistentie voor insuline.
• Insuline niveaus en HOMA-IR - Bij deze test worden de bloedglucose en insuline waardes getest.
• Andere lichamelijke factoren -  Hierbij wordt gekeken naar andere factoren, zoals ontstekingsmarkers en lever- en nierfunctie.

Wanneer je insuline resistent bent (of dat vermoedt) kun je de klachten verbeteren door je leefstijl en voeding aan te passen. 

Het is de bedoeling schommelingen in de bloedsuikerspiegel onder controle te krijgen, te zorgen dat je cellen weer gevoeliger worden voor insuline en ernstiger gezondheidsklachten te voorkomen.

1. Zorg dat je kiest voor een gezond en uitgebalanceerd dieet. Hiermee kun je je bloedsuikerspiegel onder controle houden en tevens helpt het met het verliezen van overtollig gewicht.
2. Zet regelmatige lichaamsbeweging op de agenda. Combineer krachttraining met conditietraining om de beste resultaten te krijgen. 
3. Bewegen is ook goed om het afvallen te bevorderen. Een gezond gewicht is eveneens een belangrijke factor bij het aanpakken van insuline resistentie.
4. Verder kan het zinvol zijn om je bloedsuikerspiegel in de gaten te houden. Daarmee krijg je inzicht op hoe je lichaam reageert op aanpassingen in je voeding en leefstijl. 
5. Het is daarnaast ook belangrijk om onderliggende aandoeningen, zoals PCOS, te behandelen, omdat deze invloed kunnen hebben op insuline resistentie.

Zoals je kon lezen kan insuline resistentie tot ernstige gezondheidsklachten leiden. 

Uiteindelijk is het toch beter om te voorkomen dan te genezen. Insuline resistentie kan voorkomen worden door een gezonde leefstijl.

Hieronder kun je lezen waar je op kunt letten.

Regelmatig bewegen is een goede manier om de gevoeligheid van je cellen voor insuline te verbeteren. 

Ook is het zo dat wanneer je beweegt, je spieren meer glucose opnemen. Het is dus aan te raden om elke dag te bewegen.

In principe is elke vorm van beweging goed, maar vooral krachttraining heeft veel positieve effecten op insuline resistentie. Probeer 2 of 3 keer per week te trainen met gewichten, zoals dumbells of weerstandstraining.

Door (intensief) te bewegen verbruikt je cellen glucose. Je cellen willen daarom meer glucose opnemen uit je bloed, waardoor ze automatisch gevoeliger worden voor insuline. 

Voeding heeft natuurlijk veel invloed op je bloedsuikerspiegel en dan vooral suikers. 

Om insuline resistentie te voorkomen is het belangrijk om de inname van geraffineerde suikers zoveel mogelijk te beperken. 

Houd je van zoetigheid, zorg dan dat je snoep en andere snacks niet in huis haalt en alleen neemt bij een speciale gelegenheid. 

Kies suikervrije en gezonde tussendoortjes, zoals snoepgroente, een cracker met kaas of nootjes.

Ook alcohol heeft veel invloed op de bloedsuikerspiegel, omdat het deze verstoort. Wanneer je drinkt, zorgt dit direct voor een stijging van de bloedsuikerwaarde[3]. 

Dit komt omdat drank veel koolhydraten en suikers bevat, vooral als het gaat om mixdrankjes. Wil je het risico op insuline resistentie verkleinen, dan zou je het gebruik alcohol het beste beperken.

Daarnaast kan zwaar alcoholgebruik (meer dan zes glazen per dag) zelfs het risico op het ontwikkelen van diabetes vergroten.

Een andere factor die een rol speelt bij het ontstaan van resistentie voor insuline is stress. 

Stress gaat samen met hoge concentraties cortisol (het stresshormoon). Dit hormoon heeft een negatieve invloed op de werking van insuline en kan daardoor insuline resistentie in de hand werken.

Je kunt stress niet altijd vermijden, maar probeer ervoor te zorgen dat je elke dag de tijd neemt om te ontspannen. 

Maak jezelf weerbaarder voor stress met een cursus mindfulness of meditatie.

Als laatste is het belangrijk om te zorgen voor een goede nachtrust. 

Wanneer je slaapt, worden de insulineniveaus gereguleerd. 

Ook is slaap van invloed op de gevoeligheid van je cellen voor insuline. 

Zorg dus dat je elke nacht voldoende uren slaapt en pak indien nodig slaapproblemen aan.