D-mannose: wat is het en hoe gebruik je het?

Onderzoekers hebben een goed idee over hoe D-mannose mogelijk werkt in het urinewegstelsel. Het mechanisme is interessant en logisch, al loopt het onderzoek bij mensen nog volop.

Zo beschrijven ze het mogelijke mechanisme:

Bij veel urineweginfecties speelt de bacterie Escherichia coli, ook wel E. coli genoemd, een rol. 

Deze bacterie heeft kleine uitsteeksels waarmee ze zich vastklemt aan de wand van de urinewegen. Op die uitsteeksels zit een soort haakje dat onderzoekers FimH noemen (1).

In laboratoriumonderzoek wordt gekeken of D-mannose zich aan dat haakje kan binden. De gedachte is dat de bacterie zich dan minder goed kan vasthechten (1).

D-mannose is een populair supplement onder mensen die extra aandacht besteden aan hun urinewegen.

Ook wetenschappers hebben veel onderzoek gedaan naar deze stof (2, 3, 4).

Verderop in dit artikel vertel ik je meer over de resultaten.

Disclaimer: een supplement is geen medicijn. Heb je vragen of twijfels over je gezondheid? Overleg dan altijd eerst met je huisarts.

Soms lees je online dat D-mannose ook bij vaginale schimmelinfecties zou werken.

Maar daar is geen wetenschappelijke onderbouwing voor.

D-mannose wordt in onderzoek bestudeerd in relatie tot bacteriën in de urinewegen, niet in relatie tot schimmelinfecties of soa's.

D-mannose wordt al jaren onderzocht. Het eerlijke antwoord? De resultaten lopen uiteen.

Dit is waar het onderzoek op dit moment staat:

Jarenlang verschenen kleinere studies waarbij onderzoekers mogelijke verschillen zagen tussen groepen die D-mannose gebruikten en controlegroepen (2, 3, 4). 

Dat wekte veel belangstelling voor D-mannose als supplement.

In 2024 verscheen een grote, goed opgezette studie in de eerstelijnszorg. Deze studie was groter en beter opgezet dan veel eerdere onderzoeken. 

De wetenschappers vonden geen duidelijke verschillen tussen de D-mannose groep en de controlegroep (5).

Kleinere studies zagen mogelijke verbanden. De grote studie uit 2024 zag dat niet. Onderzoekers zijn het erover eens dat verder onderzoek nodig is (6, 7, 8).

En nog één ding: persoonlijke ervaringen zijn iets anders dan wetenschappelijk bewijs. Je kunt iets ervaren zonder dat een studie dat bevestigt, en andersom.

Een vast innamemoment bestaat eigenlijk niet voor D-mannose. Onderzoekers hebben er wel naar gekeken, maar wat nu echt het beste werkt is nog niet duidelijk.

In de studies werd bijvoorbeeld gekozen voor (2, 3, 5):

• Één keer per dag - als enkelvoudige dosering
• Twee keer per dag - verdeeld over de dag
• Meerdere momenten - gespreid over de dag

Sommige studies lieten deelnemers D-mannose tussen de maaltijden innemen. Andere studies gaven geen specifieke instructies.

Ik zou je graag een concreet advies geven, maar dat kan ik hier niet doen. Voor D-mannose bestaat namelijk geen officieel vastgestelde dagdosering.

Wat ik wel kan delen, is welke doseringen onderzoekers hebben gebruikt.

In wetenschappelijke studies zijn verschillende hoeveelheden onderzocht, meestal tussen 1 en 3 gram per dag (2, 3, 5).

Veelgebruikte onderzoeksdoseringen waren bijvoorbeeld:

• 500 mg - meerdere keren per dag
• 1 gram - tweemaal daags
• 2 tot 3 gram - per dag

Dat betekent niet dat deze hoeveelheden voor iedereen geschikt zijn of dat ze een bepaald effect garanderen. Het laat alleen zien welke doseringen onderzoekers hebben bestudeerd.

Kijk daarom altijd even op het etiket van het supplement dat je gebruikt en volg de aanwijzingen van de fabrikant.

Ook hier is geen officiële richtlijn voor.

In studies liep de gebruiksduur uiteen van enkele dagen tot meerdere maanden, afhankelijk van de onderzoeksopzet (2, 3, 5).

Wat betekent dat voor jou? Ik zou zeggen: volg je eigen gevoel en overleg bij twijfel met je huisarts.

Uit studies blijkt dat D-mannose over het algemeen goed wordt verdragen. Toch kunnen bijwerkingen voorkomen, vooral bij hogere innames (5, 6).

De meest gemelde klachten zijn maag- en darmgerelateerd:

• Opgeblazen gevoel na inname
• Winderigheid
• Misselijkheid
• Dunne ontlasting of diarree

Merk je dat je last krijgt van je maag of darmen? Begin dan met een lagere dosering of overleg met je huisarts.

In sommige situaties is het verstandig om eerst advies te vragen aan een arts of apotheker.

Dat geldt bijvoorbeeld bij:

• Zwangerschap en borstvoeding - er is onvoldoende onderzoek naar de veiligheid in deze periode. Gebruik D-mannose daarom alleen in overleg met een zorgverlener als je zwanger bent of borstvoeding geeft. Bekijk ook onze collectie veilige supplementen voor zwangere vrouwen.
• Diabetes - heb je diabetes? Overleg dan vooraf met je arts of diabetesverpleegkundige. Hoewel D-mannose een suiker is, is nog beperkt onderzocht welke invloed supplementgebruik heeft bij mensen met diabetes.
• Nierproblemen - D-mannose verlaat je lichaam via de nieren. Bij een verminderde nierfunctie is overleg met een arts verstandig.
• Medicijngebruik - gebruik je medicatie? Bespreek het dan eerst met je arts of apotheker.

Twijfel je of D-mannose geschikt voor je is? Raadpleeg dan altijd een arts of apotheker.

D-mannose is geen vervanging voor antibiotica.

Wanneer een arts antibiotica voorschrijft, zijn die bedoeld om de infectie te behandelen. D-mannose heeft daarin geen erkende medische rol.

Gebruik je antibiotica en wil je daarnaast een supplement gebruiken? Bespreek dit eerst met je arts of apotheker.

De darmen vormen het belangrijkste reservoir voor E. coli. Daarom is de relatie tussen de darmflora en de urinewegen een belangrijk onderwerp binnen wetenschappelijk onderzoek (9).

Daar komt bij dat antibiotica, die je vaak voorgeschreven krijgt bij een blaasontsteking, niet alleen schadelijke bacteriën aanpakken maar ook de gezonde darmflora verstoren.

Juist daarom besteden veel mensen tijdens en na een kuur extra aandacht aan hun darmgezondheid. Sommige mensen kiezen dan voor een probioticum als aanvulling op een gevarieerd voedingspatroon.

Tip: lees meer over darmflora herstellen na antibiotica, darmflora verbeteren of wanneer je probiotica inneemt.

Beide kan. Cranberry-extract en D-mannose worden allebei onderzocht in relatie tot urineweggezondheid, maar via een ander mechanisme.

Omdat ze elkaar mogelijk aanvullen, combineren sommige fabrikanten beide in één formule, zoals Blaas & Urineweg.