Chlorofyl: wat is bladgroen en hoe gebruik je het?

Chlorofyl, ofwel bladgroen. Weet je het nog van je biologielessen? De meeste mensen kennen het stofje wel in die context, maar wat minder bekend is: chlorofyl is ook verkrijgbaar als supplement.

Hoe dat zo gekomen is, vertel ik je in dit artikel. Ik zet voor je op een rij wat chlorofyl precies is, waar het in zit, en waar je op let als je een supplement overweegt.

Chlorofyl is de natuurlijke groene kleurstof waarmee planten, algen en sommige bacteriën zonlicht opvangen. Klinkt dat bekend uit de biologieles? Met dat licht maken ze, via fotosynthese, van water en koolstofdioxide hun eigen voedingsstoffen.

Je kunt chlorofyl daarom zien als het zonnepaneel van een plant: zonder chlorofyl kan een plant geen lichtenergie opnemen. Dit proces levert de zuurstof en energie waarvan vrijwel al het leven op aarde afhankelijk is (1).

Heb je ook scheikunde gehad op school? Dan weet je dit misschien nog wel: scheikundig gezien bevat chlorofyl zowel stikstof als magnesium, met één magnesiumatoom in het midden van het molecuul.

Zonder magnesium geen chlorofyl en zonder chlorofyl geen fotosynthese. Dat is meteen ook de reden waarom groene bladgroenten, zoals spinazie en boerenkool, van nature relatief veel magnesium bevatten.

Chlorofyl wordt in het Nederlands ook wel bladgroen genoemd. Deze naam beschrijft precies wat chlorofyl doet: het is de stof die bladeren hun karakteristieke groene kleur geeft.

In wetenschappelijke publicaties wordt meestal gesproken over chlorofyl, terwijl je in Nederlandstalige artikelen en lesmateriaal vaker de naam bladgroen tegenkomt.

De termen chlorofyl en bladgroen betekenen dus hetzelfde.

Chlorofyl A en chlorofyl B zijn de twee belangrijkste vormen van chlorofyl in planten en werken samen bij het opvangen van licht tijdens de fotosynthese (2).

Bij landplanten spelen vooral deze twee varianten een rol.

• Chlorofyl A kun je zien als het hoofd zonnepaneel: het belangrijkste pigment voor de fotosynthese. Vrijwel alle organismen die zuurstof produceren tijdens de fotosynthese bevatten deze vorm.
• Chlorofyl B is de aanvulling die net dat beetje meer licht vangt: het absorbeert licht van iets andere golflengten en vergroot daardoor het deel van het zonlicht dat een plant kan benutten.

Samen kan een plant zo efficiënter omgaan met wisselende lichtomstandigheden.

Dat verklaart meteen waarom bladeren er groen uitzien: chlorofyl a en b vangen vooral blauwviolet en rood licht op, en laten groen licht juist grotendeels links liggen.

Dat niet-geabsorbeerde groene licht wordt teruggekaatst en bereikt zo onze ogen. Daarom zien bladeren er groen uit.

Chlorofyl, chlorofylline en chlorella zijn drie verschillende dingen, ook al worden ze vaak door elkaar gebruikt (3, 4).

Chlorella en chlorofyl lijken door de naam al snel hetzelfde, en misschien ben je ook de term chlorofylline weleens tegengekomen.

Veel mensen denken dat het om drie namen voor dezelfde stof gaat, maar dat is niet zo:

• Chlorofyl - de natuurlijke groene kleurstof die planten hun groene kleur geeft. Omdat chlorofyl vetoplosbaar en relatief minder stabiel is, wordt het vooral gebruikt in poeders en capsules, en veel minder in vloeibare supplementen.
• Chlorofylline - een bewerkte vorm van chlorofyl die goed oplost in water en langer stabiel blijft. Daarom bevatten de meeste chlorofyldruppels en andere vloeibare supplementen chlorofylline in plaats van natuurlijk chlorofyl.
• Chlorella - een kleine zoetwateralg die van nature veel chlorofyl bevat. Een chlorella-supplement bestaat uit het gedroogde algje zelf en bevat naast chlorofyl ook andere voedingsstoffen. Chlorella is dus geen chlorofyl, maar een natuurlijke bron ervan. Lees hier meer over in ons artikel: de werking van chlorella.

Hetzelfde principe geldt voor tarwegras en gerstegras: het zijn hele voedingsmiddelen met van nature chlorofyl. 

Spirulina bevat ook chlorofyl, maar staat vooral bekend om fycocyanine, het blauwgroene pigment dat deze cyanobacterie zijn kleur geeft.

Het antwoord zit in het magnesiumatoom waar ik het eerder over had.

Bij chlorofylline is dat magnesium vervangen door koper. Die koperbinding is steviger en breekt minder snel af door hitte, licht of zuur, wat verklaart waarom chlorofylline langer stabiel blijft dan natuurlijk chlorofyl.

Fabrikanten kiezen hier vaak voor, omdat het de heldergroene kleur van een supplement of drankje veel langer intact houdt.

Er gebeurt nog iets: natuurlijk chlorofyl lost, net als een druppel olie, niet op in water. Om chlorofylline wél wateroplosbaar te maken, wordt het vetachtige deel van het molecuul verwijderd en vervangen door natrium.

Vandaar de volledige naam natrium-koperchlorofylline, die je op de meeste etiketten van vloeibare chlorofylsupplementen terugvindt: natrium zorgt voor de oplosbaarheid, koper voor de stabiliteit.

Heb je toch liever iets natuurlijks? Dan zijn poeders of capsules met natuurlijk chlorofyl een goed alternatief.

Chlorofyl komt van nature voor in vrijwel alle groene planten. De hoogste concentraties vind je meestal in bladeren, omdat daar de fotosynthese plaatsvindt.

Daarom zijn de rijkste voedingsbronnen: groene bladgroenten, verse kruiden, algen en jonge groene planten.

Hoe donkerder groen een plant is, hoe meer chlorofyl deze meestal bevat. De hoeveelheid verschilt per soort, groeifase, seizoen en bereidingswijze (6).

Voedingsmiddelen die relatief veel chlorofyl bevatten zijn onder andere:

• Spinazie
• Boerenkool
• Snijbiet
• Peterselie
• Koriander
• Rucola
• Broccoli
• Spruitjes
• Groene kool
• Waterkers
• Zeesla (groen zeewier dat qua smaak wat op spinazie lijkt)

Eet je dagelijks ruim voldoende groene groenten? Dan krijg je via je voeding vaak al veel chlorofyl binnen.

Lukt dat niet elke dag, of wil je een praktische aanvulling? Dan is een chlorofylsupplement een optie. Verderop in dit artikel vertel ik je meer over de verschillende vormen en waar je op let bij het kiezen van zo'n supplement.

Vind je het lastig om voldoende groenten te eten? Dan vind je misschien ook onze artikelen over 10 beste groenten voor een smoothie of hoe slecht is te weinig groente interessant.

Chlorofylwater (ook wel liquid chlorophyll genoemd) is water met meestal chlorofylline erin, en is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een populaire trend (7).

In de praktijk gaat het dus niet om natuurlijk chlorofyl, maar om de wateroplosbare chlorofylline, die het water een heldergroene kleur geeft.

Je komt verschillende benamingen tegen: chlorofylwater, chlorofyldruppels, vloeibare chlorofyl of liquid chlorophyll.

Hoewel online regelmatig voordelen worden genoemd, is het wetenschappelijke bewijs daarvoor beperkt of niet eenduidig (8).

Ik snap de aantrekkingskracht wel: een paar druppels in een glas water voelt laagdrempelig, en een felgroene drank oogt gezond. Toch zijn de meeste geclaimde voordelen nog niet hard gemaakt.

Chlorofyl is niet nieuw. In de jaren 40 werd bij toeval ontdekt dat het gebruik ervan in verband werd gebracht met een afname van wondgeur bij etterende wonden, waarna het in zalven tegen slecht helende wonden werd verwerkt (9).

Begin jaren 50 groeide dit uit tot een enorme consumentenhype: chlorofyl werd toegevoegd aan tandpasta, zeep, mondwater en kauwgom, en kreeg zelfs de bijnaam "green gold" (10).

Die rage ebde daarna weg, maar zo'n zeventig jaar later is chlorofyl dus gewoon opnieuw ontdekt, deze keer als supplement en drankje.

Chlorofyl wordt onderzocht voor verschillende mogelijke toepassingen, maar het beschikbare bewijs is tot nu toe niet overtuigend genoeg bevonden om uitspraken hard te maken.

Het meeste onderzoek gebeurt nog in een laboratorium of bij proefdieren. Bij mensen is er nog weinig bekend, en de resultaten wisselen (8).

Dit zijn de onderwerpen waar onderzoekers naar kijken:

• Antioxidanten - in laboratorium- en dieronderzoek wordt bekeken hoe chlorofyl en chlorofylline zich verhouden tot vrije radicalen (8, 11). Voor een vergelijkbaar effect bij mensen is nog onvoldoende bewijs. Zoek je een voedingsstof met een officieel erkende rol hierin? Vitamine C en E zijn daar voorbeelden van (12).
• Voeding - groene bladgroenten leveren naast chlorofyl ook vezels, vitamine C en K, foliumzuur, kalium en carotenoïden. Door die combinatie is lastig te zeggen welk effect specifiek van chlorofyl komt.
• ● Spijsvertering - in laboratoriumonderzoek wordt gekeken hoe chlorofyl en chlorofylline zich gedragen in je maag-darmkanaal (8). Wat dit voor jou betekent, is nog niet duidelijk.
• Energie - soms wordt chlorofyl(line) gelinkt aan meer energie, maar hier is nog geen bewijs voor. Blijf je langdurig moe? Bespreek dit dan met je huisarts, want vermoeidheid kan verschillende oorzaken hebben die eerst uitgesloten of behandeld moeten worden.

Lees hierover ook: schadelijkste voeding voor de darmen, beste vitamine bij vermoeidheid en vermoeidheid bij veganisten.

Er is op dit moment onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat chlorofyl kan bijdragen aan gewichtsverlies.

In enkele kleine studies is er wel gekeken naar chlorofylrijke extracten in relatie tot verzadiging en energie-inname. Maar de resultaten zijn wisselend en het aantal onderzoeken is te beperkt om hier duidelijke conclusies uit te trekken (11).

Wil je afvallen? Dan blijft een gezonde leefstijl de basis. Denk aan een voedingspatroon dat past bij jouw energiebehoefte, voldoende beweging, genoeg slaap en gewoonten die je op de lange termijn kunt volhouden. Een supplement kan een gezonde leefstijl niet vervangen.

Merk je tijdens het afvallen dat je weinig energie hebt? Lees dan ook onze artikelen over weinig energie tijdens afvallen en afvallen met probiotica.

Gebruik chlorofyl altijd volgens de aanbevolen dosering op het etiket van het product.

Er bestaat geen officiële aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor chlorofyl of chlorofylline. De hoeveelheid verschilt namelijk per supplement en hangt af van de gebruikte grondstof en de vorm waarin deze is verwerkt.

Chlorofyl is verkrijgbaar als druppels, capsules, tabletten en poeder. Welke vorm het beste bij je past, hangt vooral af van je persoonlijke voorkeur:

• Druppels - eenvoudig te mengen met water.
• Poeder - ideaal voor een smoothie of shake.
• Capsules of tabletten - handig als je liever geen smaak aan je drankje toevoegt.

Kauwgom met chlorofyl (of meestal met chlorofylline) bestaat ook, maar is een minder gangbare vorm. Het is van oudsher vooral bekend als frisse-adem-kauwgom (denk aan klassiekers als Clorets) en minder als dagelijks supplement.

Volg altijd de aanbevolen dosering op het etiket en bewaar vloeibare producten volgens de aanwijzingen van de fabrikant.

Chlorofyl en chlorofylline worden over het algemeen goed verdragen wanneer je ze gebruikt volgens de aanbevolen dosering op het etiket.

Zoals bij ieder voedingssupplement kunnen sommige mensen wel bijwerkingen ervaren. Hoe iemand reageert, verschilt onder andere per persoon, de gebruikte dosering en het type supplement (13).

De meest gemelde bijwerkingen zijn:

• Groene ontlasting - een verkleuring die meestal onschuldig is.
• Groenere of donkerdere urine - hangt samen met de kleurstof zelf.
• Milde maag- of darmklachten - zoals misselijkheid of een opgeblazen gevoel.

Chlorofyl is een natuurlijke groene kleurstof die een belangrijke rol speelt in planten en die je dagelijks binnenkrijgt via groene groenten. Supplementen met chlorofyl of chlorofylline zijn verkrijgbaar in verschillende vormen, zoals druppels, capsules en poeders.

Chlorofyl wordt volop onderzocht, maar het huidige onderzoek biedt nog onvoldoende bewijs om gezondheidsvoordelen bij mensen met zekerheid vast te stellen.

Zie een supplement daarom vooral als aanvulling op een gezond en gevarieerd voedingspatroon, niet als vervanging daarvan. Met voldoende groene groenten op je bord heb je vaak al het meeste te pakken.