Monnikspeper: waarom kiezen vrouwen vaak voor dit kruid?

Monnikspeper: waarom kiezen vrouwen vaak voor dit kruid?

Geschreven door: Ebrina van der Bijl

|

Gepubliceerd op:

|

Leesduur: 11 min

Monnikspeper is een van de bekendste kruiden voor vrouwen. Vooral rond de menstruatiecyclus en de overgang wordt er veel over gesproken. Maar wat is monnikspeper eigenlijk? En wat zegt het onderzoek erover?

In dit artikel lees je wat monnikspeper is, waar het huidige onderzoek staat en waarom vrouwen er in verschillende levensfasen voor kiezen. Ook leg ik uit waar je op kunt letten als je een supplement wilt kiezen.

Goed om te weten: dit artikel is informatief bedoeld. Monnikspeper is in Nederland verkrijgbaar als voedingssupplement, niet als geneesmiddel. Het is geen vervanging voor medische zorg. Twijfel je of het bij jouw situatie past? Bespreek het dan even met je arts of apotheker.

Monnikspeper (Vitex agnus-castus) is een kruid dat al eeuwen door vrouwen wordt gebruikt

Wetenschappers bestuderen de plant al heel wat jaren, onder andere vanwege de relatie met prolactine, een hormoon dat een rol speelt bij de menstruatiecyclus en borstvoeding.

Niet elk monnikspeper supplement is hetzelfde: het type extract en de dosering bepalen grotendeels wat je koopt.

Inhoudsopgave
Wat is monnikspeper? Waarom heet het monnikspeper? Wat maakt monnikspeper interessant? Hoe denken onderzoekers dat monnikspeper werkt? Wat heeft monnikspeper hiermee te maken? Waar staat het onderzoek nu? Monnikspeper en de overgang Dosering en gebruik Capsules, tinctuur of thee? Veiligheid en aandachtspunten 1. Mogelijke bijwerkingen 2. Wanneer gebruik je het beter niet? 3. Interacties met medicatie Waar let je op bij het kopen van een monnikspeper supplement? Leefstijl blijft de basis Veelgestelde vragen over monnikspeper Tot slot

Wat is monnikspeper?

Monnikspeper (Vitex agnus-castus) is een struik met opvallende lila bloeitrossen en kleine, peperachtige vruchtjes.

De plant komt van oorsprong uit het Middellandse-Zeegebied, maar is inmiddels ook elders in Europa te vinden.

Je komt de plant tegen onder verschillende namen:

  • Vitex agnus-castus - de wetenschappelijke naam, die je ook op de verpakking van supplementen tegenkomt.
  • Chaste tree of chasteberry - de gangbare Engelse benamingen.
  • Kuisheidsboom - de oudere Nederlandse naam, verwijzend naar de historische associatie met kloostertradities.

Waarom heet het monnikspeper?

De naam monnikspeper verwijst naar een oud gebruik in kloosters. Volgens historische bronnen kauwden sommige monniken de bessen van de plant als onderdeel van een leven van onthouding. 

Daardoor werd monnikspeper al vroeg geassocieerd met kuisheid en zelfbeheersing.

Die associatie zie je ook terug in de Latijnse naam Vitex agnus-castus. Het deel agnus-castus wordt vaak uitgelegd als een verwijzing naar kuisheid en reinheid. Daarom staat de plant in het Engels ook bekend als chaste tree (1).

Het tweede deel van de Nederlandse naam is eenvoudiger te verklaren: de gedroogde vruchtjes lijken op peperkorrels en werden vroeger soms als specerij gebruikt.

Inmiddels weten we dat vrouwen het kruid om heel andere redenen zijn gaan gebruiken. Maar daarover zo meer.

Goed om te weten: in Duitsland is monnikspeper geregistreerd als kruidengeneesmiddel. In Nederland is het verkrijgbaar als voedingssupplement, waarvoor andere regels gelden. Dat betekent dat je het hier vrij kunt kopen, maar dat er geen beloftes aan verbonden mogen worden.

Wat maakt monnikspeper interessant?

Voor supplementen worden meestal de rijpe, gedroogde vruchten van monnikspeper gebruikt. Deze vruchtjes staan dan ook centraal in het wetenschappelijk onderzoek.

In de vruchten komen namelijk verschillende groepen plantenstoffen voor, waaronder:

  • Iridoïden - natuurlijke plantenstoffen zoals agnuside en aucubine.
  • Flavonoïden - waaronder casticine, een stof die van nature voorkomt in veel planten.
  • Diterpenen - zoals rotundifuran. Deze stoffen worden veel onderzocht in studies naar monnikspeper (1, 2).
  • Essentiële oliën - verantwoordelijk voor de kenmerkende geur van de plant.

Welke rol deze stoffen precies spelen bij mensen wordt nog onderzocht. Waarschijnlijk gaat het niet om één afzonderlijke stof, maar om een samenspel van verschillende bestanddelen uit het extract.

Tip: kies bij voorkeur voor een supplement op basis van een vruchtextract. Dit is de vorm die het meest is onderzocht. Bij kwalitatieve supplementen staat dit meestal duidelijk vermeld op de verpakking (3, 4).

Hoe denken onderzoekers dat monnikspeper werkt?

Onderzoekers proberen al jaren te begrijpen hoe monnikspeper werkt in het lichaam. Een van de bekendste theorieën gaat over dopamine. Dit is een signaalstof die betrokken is bij veel processen in je lichaam (1, 2).

Zo helpt dopamine bij de regulatie van prolactine. Prolactine is een hormoon dat vooral bekendstaat om zijn rol bij de aanmaak van moedermelk. 

Maar prolactine speelt ook een rol bij de hormonale balans en de menstruatiecyclus.

Prolactine wordt aangemaakt in de hypofyse, een kleine klier aan de onderkant van je hersenen (1, 2, 5).

Wat heeft monnikspeper hiermee te maken?

In laboratoriumonderzoek hebben onderzoekers gekeken of stoffen uit monnikspeper zich kunnen binden aan receptoren die betrokken zijn bij de werking van dopamine.

Daardoor ontstond de hypothese dat monnikspeper mogelijk invloed kan hebben op processen waarbij dopamine en prolactine betrokken zijn (2, 5).

Deze inzichten zijn vooral gebaseerd op laboratoriumonderzoek. Het is nog niet duidelijk of deze mechanismen ook bij mensen optreden (2, 6). Meer onderzoek is nodig.

Waar staat het onderzoek nu?

Er zijn inmiddels meerdere overzichtsstudies gepubliceerd over Vitex agnus-castus. De meeste daarvan richten zich op vrouwen en de menstruatiecyclus (3, 4, 7).

De uitkomsten lopen soms uiteen. Dat komt onder meer doordat onderzoekers verschillende extracten, doseringen en doelgroepen hebben onderzocht. 

Daardoor zijn de resultaten niet altijd goed met elkaar te vergelijken.

Goed om te weten: onderzoeksresultaten gelden in de eerste plaats voor het specifieke product en extract dat is onderzocht. Daarom zijn de uitkomsten niet automatisch van toepassing op alle monnikspepersupplementen die verkrijgbaar zijn (3, 4, 7).

Monnikspeper en de overgang

Onderzoek naar monnikspeper richt zich niet alleen op de menstruatiecyclus. Ook de perimenopauze krijgt steeds meer aandacht.

De perimenopauze is de overgangsfase waarin je menstruatiecyclus geleidelijk verandert richting de menopauze.

In wetenschappelijke studies onderzoeken onderzoekers Vitex agnus-castus ook in deze levensfase. Soms gaat het om monnikspeper als los extract. In andere studies wordt het gecombineerd met andere plantenextracten.

Een recente overzichtsstudie uit 2026 beschreef welke stoffen in monnikspeper zitten. Ook ging de studie in op mogelijke manieren waarop monnikspeper tijdens de menopauze zou kunnen werken (8, 9).

Goed om te weten: het onderzoek naar monnikspeper tijdens de perimenopauze staat nog in de kinderschoenen. Er zijn minder studies beschikbaar dan naar het gebruik tijdens de menstruatiecyclus.

Ben je benieuwd of monnikspeper bij jou past? Dan is het handig om te weten hoe je het gebruikt en waar je op let.

Dosering en gebruik

In de praktijk wordt monnikspeper eenmaal per dag ingenomen, vaak 's ochtends op een nuchtere maag of met een licht ontbijt.

Niet alleen in een bepaalde week, maar doorlopend door de hele cyclus heen.

In onderzoek worden vooral twee doseringen gebruikt (1, 4):

  • 4 mg per dag - onderzocht met extract BNO 1095
  • 20 mg per dag - onderzocht met extract Ze 440

Goed om te weten: volg altijd de aanwijzingen op het etiket van het product dat je gebruikt. Verhoog de dosering niet op eigen initiatief: hogere hoeveelheden zijn in studies niet beter onderbouwd (4, 7).

Capsules, tinctuur of thee?

Je kunt monnikspeper in verschillende vormen kopen. Welke je kiest hangt af van je voorkeur, maar de vorm maakt wel uit voor de nauwkeurigheid van je dosering.

  • Capsules en tabletten - de meest praktische keuze. Bij een gestandaardiseerd extract weet je precies wat je dagelijks binnenkrijgt.
  • Tincturen en druppels - lastiger nauwkeurig te doseren. De hoeveelheid per druppel verschilt namelijk per product.
  • Thee - de samenstelling kan sterker variëren, afhankelijk van het product, de trektijd en de bereidingswijze.

Om te onthouden: onderzoek naar monnikspeper loopt vaak over meerdere maanden. Daarom kijken onderzoekers meestal pas na verloop van tijd naar de uitkomsten.

Veiligheid en aandachtspunten

In klinische studies werd monnikspeper over het algemeen goed verdragen.

1. Mogelijke bijwerkingen

De meest gemelde bijwerkingen waren mild van aard, zoals:

  • maagklachten
  • hoofdpijn
  • vermoeidheid

2. Wanneer gebruik je het beter niet?

Er zijn situaties waarbij het verstandig is om eerst met je arts te overleggen:

  • Zwangerschap - gebruik monnikspeper niet tijdens de zwangerschap. Ben je zwanger of vermoed je dat je zwanger bent? Stop dan met gebruik en overleg met je arts of verloskundige.
  • Borstvoeding - er is onvoldoende onderzoek naar veiligheid tijdens borstvoeding. Gebruik het daarom niet in deze periode.
  • Hormoongevoelige aandoeningen - zoals borst-, baarmoeder- of eierstokkanker, ook in remissie. Overleg altijd met je oncoloog.
  • Hypofyse-aandoeningen - deze klier in je hersenen regelt onder andere je prolactinegehalte, en monnikspeper heeft daar mogelijk invloed op.
  • Jongeren onder de 18 jaar - er is onvoldoende onderzoek naar veiligheid in deze groep.
  • Ernstige psychische aandoeningen waarbij dopamine een centrale rol speelt - alleen onder medische begeleiding.

Disclaimer: de informatie in dit artikel is geen medisch advies. Gebruik je medicatie of twijfel je of monnikspeper geschikt voor je is? Bespreek het dan altijd eerst met je arts of apotheker.

3. Interacties met medicatie

Gebruik je medicatie? Dan is het verstandig om even na te gaan of je dat kan combineren met monnikspeper.

Let vooral op als je de volgende medicijnen gebruikt:

  • Dopaminemedicatie - zoals metoclopramide, haloperidol of bromocriptine. Omdat onderzoekers mogelijke interacties met het dopaminesysteem bestuderen, is het verstandig om eerst met je arts of apotheker te overleggen.
  • Hormoontherapie in de overgang - combineer dit niet zonder overleg met je arts.

Waar let je op bij het kopen van een monnikspeper supplement?

Ik noemde het al eerder: er is behoorlijk wat verschil tussen het ene monnikspeper supplement en het andere. 

Deze punten helpen je kiezen:

  1. Vruchtextract - kies voor een supplement op basis van vruchtextract. Staat er alleen "monnikspeperpoeder" zonder verdere aanduiding? Dan is onduidelijk wat je precies binnenkrijgt.
  2. Gestandaardiseerd extract - bij een gestandaardiseerd extract wordt het gehalte aan bepaalde kenmerkende plantenstoffen gecontroleerd. Daardoor is het product consistenter en beter vergelijkbaar met extracten die in onderzoek zijn gebruikt.
  3. Type extract - de meest onderzochte extracten zijn Ze 440 en BNO 1095. Staat dat op het etiket? Dan weet je dat het product is getest in klinische studies.
  4. Dosering - controleer de dagdosering. In studies worden verschillende hoeveelheden gebruikt: 20 mg per dag voor Ze 440 en 4 mg per dag voor BNO 1095. Meer is niet altijd beter. Hogere doseringen zijn in onderzoek niet beter onderbouwd.
  5. Transparantie - een goed merk is duidelijk over de samenstelling, het extracttype en heeft een kwaliteitscontrole. Bij voorkeur is er ook informatie over zuiverheid en herkomst beschikbaar.
  6. Geen onnodige toevoegingen - check de ingrediëntenlijst op vulstoffen en kunstmatige kleurstoffen. Hoe korter, hoe beter.

Leefstijl blijft de basis

Veel vrouwen die zich verdiepen in monnikspeper kijken tegelijkertijd naar hun leefstijl.

Dat is logisch, omdat voeding, slaap, beweging en stress invloed hebben op allerlei processen in het lichaam.

Kijk daarom ook eens naar je dagelijkse gewoonten:

  1. Voeding - probeer zo gevarieerd mogelijk te eten. Met voldoende groenten, fruit, eiwitten en gezonde vetten geef je je lichaam een goede basis.
  2. Slaap - een goede nachtrust is belangrijk voor je herstel en ondersteunt allerlei processen in je lichaam, waaronder de normale hormoonregulatie.
  3. Beweging - regelmatig bewegen doet veel goeds. Je hoeft echt niet elke dag fanatiek te sporten. Wandelen, fietsen of krachttraining, kies vooral iets dat je leuk vindt. Dan is de kans groter dat je het volhoudt.
  4. Stress - iedereen heeft weleens stress. Maar als spanning langdurig aanhoudt, kan dat invloed hebben op verschillende processen in je lichaam. Daarom is het belangrijk om ook momenten van ontspanning in te bouwen.
  5. Alcohol - drink je regelmatig alcohol? Dan is het goed om te weten dat dit invloed kan hebben op verschillende processen in je lichaam, waaronder processen die betrokken zijn bij de hormoonregulatie.

Veelgestelde vragen over monnikspeper

1. Wat is monnikspeper precies?

Een plant uit het Middellandse-Zeegebied waarvan de gedroogde vruchten in supplementen worden gebruikt. Je ziet het ook wel als vitex, agnus castus of chasteberry op verpakkingen staan.

2. Waarom kiezen zoveel vrouwen voor monnikspeper?

Omdat vrouwen het kruid al generaties lang gebruiken en onderzoekers er al jarenlang naar kijken, onder andere in relatie tot de menstruatiecyclus.

3. Hoe lang duurt het voordat je iets merkt?

Onderzoeken naar monnikspeper lopen vaak enkele maanden. Daardoor worden uitkomsten meestal pas na drie tot zes maanden beoordeeld.

4. Hoeveel neem je per dag?

Dat hangt af van het extract. De meest onderzochte doseringen zijn 4 mg (BNO 1095) of 20 mg (Ze 440) per dag. Volg altijd de instructie op de verpakking.

5. Wanneer neem je het het beste in?

's Ochtends, op een nuchtere maag of met een licht ontbijt. Eenmaal per dag, elke dag. Dus gedurende je gehele cyclus.

6. Mag je het gebruiken tijdens de zwangerschap?

Nee. Stop zodra je weet dat je zwanger bent. Er zijn onvoldoende veiligheidsdata beschikbaar.

7. Mag je het combineren met de pil?

Er zijn op dit moment geen duidelijke aanwijzingen dat monnikspeper invloed heeft op de werking van de pil. Twijfel je? Overleg dan even met je arts of apotheker.

8. Capsules, druppels of thee: wat is het verschil?

Capsules met gestandaardiseerd extract geven de meest consistente dosering. Druppels zijn lastiger nauwkeurig te doseren. Thee is het minst voorspelbaar.

9. Zijn er bijwerkingen?

De meest gemelde bijwerkingen zijn mild: maagklachten, hoofdpijn en vermoeidheid, vooral in de eerste weken. Ernstige bijwerkingen zijn zeldzaam.

Tot slot

Je merkt misschien dat ik bewust terughoudend ben in wat ik over de mogelijke effecten schrijf. Dat doe ik niet omdat er geen onderzoek naar monnikspeper bestaat.

Integendeel: er wordt al jarenlang wetenschappelijk onderzoek gedaan naar dit kruid. Vooral rondom de menstruatiecyclus en de overgang.

Maar binnen Europa mogen gezondheidsclaims voor kruiden alleen worden gebruikt wanneer deze officieel zijn goedgekeurd.

Voor monnikspeper is dat op dit moment niet het geval. Daarom kies ik ervoor om onderzoek als context te bespreken en geen effecten te beloven die wettelijk niet mogen worden geclaimd.

Ebrina van der Bijl - Natuurlijk Presteren

Ebrina van der Bijl

Ebrina is voedingsdeskundige met een diepe toewijding aan gezonde voeding en een duurzame levensstijl, gevestigd in het prachtige Portugal. Haar passie voor natuurlijke en biologische producten vormt de kern van haar werk. Met een achtergrond in Voeding & Diëtetiek en ervaring in productontwikkeling en tekstschrijven, vertaalt ze complexe wetenschappelijke informatie naar praktische adviezen voor een gebalanceerde levensstijl.

Lees meer

Gebruikte bronnen

  1. Wuttke, W., Jarry, H., Christoffel, V., Spengler, B., & Seidlová-Wuttke, D. (2003). Chaste tree (Vitex agnus-castus): pharmacology and clinical indications. Phytomedicine, 10(4), 348–357. https://doi.org/10.1078/094471103322004866
  2. Jarry, H., Leonhardt, S., Gorkow, C., & Wuttke, W. (1994). In vitro prolactin but not LH and FSH release is inhibited by compounds in extracts of Agnus castus: direct evidence for a dopaminergic principle by the dopamine receptor assay. Experimental and Clinical Endocrinology & Diabetes, 102(6), 448–454. https://doi.org/10.1055/s-0029-1211317
  3. Van Die, M., Burger, H., Teede, H., & Bone, K. (2012). Vitex agnus-castus extracts for female reproductive disorders: a systematic review of clinical trials. Planta Medica, 79(7), 562–575. https://doi.org/10.1055/s-0032-1327831
  4. Verkaik, S., Kamperman, A. M., Van Westrhenen, R., & Schulte, P. F. (2017). The treatment of premenstrual syndrome with preparations of Vitex agnus castus: a systematic review and meta-analysis. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 217(2), 150–166. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2017.02.028
  5. Puglia, L. T., Lowry, J., & Tamagno, G. (2023). Vitex agnus castus effects on hyperprolactinaemia. Frontiers in Endocrinology, 14, 1269781. https://doi.org/10.3389/fendo.2023.1269781
  6. Webster, D., Lu, J., Chen, S., Farnsworth, N., & Wang, Z. J. (2006). Activation of the μ-opiate receptor by Vitex agnus-castus methanol extracts: implication for its use in PMS. Journal of Ethnopharmacology, 106(2), 216–221. https://doi.org/10.1016/j.jep.2005.12.025
  7. Csupor, D., Lantos, T., Hegyi, P., Benkő, R., Viola, R., Gyöngyi, Z., Csécsei, P., Tóth, B., Vasas, A., Márta, K., Rostás, I., Szentesi, A., & Matuz, M. (2019). Vitex agnus-castus in premenstrual syndrome: a meta-analysis of double-blind randomised controlled trials. Complementary Therapies in Medicine, 47, 102190. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2019.08.024
  8. Sopjani, M., Murati, V., Mataj‑Berisha, D., Xuan, N. T., Faggio, C., & Rifati‑Nixha, A. (2026). Vitex agnus‑castus in menopause: phytochemistry, mechanistic insights, clinical applications, and safety perspectives. Phytotherapy Research, 40(4), 1919–1934. https://doi.org/10.1002/ptr.70237
  9. Van Die, M. D., Burger, H. G., Bone, K. M., Cohen, M. M., & Teede, H. J. (2009). Hypericum perforatum with Vitex agnus-castus in menopausal symptoms. Menopause, 16(1), 156–163. https://doi.org/10.1097/gme.0b013e31817fa9e0
← Go back