L-tyrosine: werking, gebruik en het verschil met NALT
|
|
Leesduur: 16 min
Cart
Your cart is empty
|
|
Leesduur: 16 min
Misschien kwam je de naam tegen op het etiket van een supplement. L-tyrosine, of de nog wat ingewikkelder klinkende variant N-acetyl-L-tyrosine.
Klinkt als iets uit een laboratorium, toch?
Verrassend genoeg heeft het woord een heel alledaagse oorsprong. Tyrosine komt van het Griekse tyros, dat kaas betekent.
De Duitse scheikundige Justus von Liebig ontdekte de stof in 1846 in caseïne, het eiwit uit kaas. Grote kans dus dat je het vandaag al hebt gegeten.
In dit artikel neem ik je mee in wat L-tyrosine in je lichaam doet, waar je het in je voeding vindt en wat het verschil is met NALT.
Ook lees je hoe je het gebruikt en wanneer je eerst even overlegt met je arts of apotheker.
L-tyrosine is een aminozuur dat het lichaam zelf maakt uit fenylalanine en dat ook in eiwitrijke voeding zit.
NALT is een vorm van L-tyrosine met een extra acetylgroep, waardoor de stof beter oplost in water.
Het meeste onderzoek naar tyrosine is gedaan onder belastende omstandigheden, zoals slaaptekort, kou en veeleisende taken.
L-tyrosine is een aminozuur: een van de bouwstenen waar je lichaam eiwitten van maakt.
Het is een semi-essentieel aminozuur. Dat betekent dat je lichaam het zelf kan maken, zolang je genoeg binnenkrijgt van een ander aminozuur: fenylalanine (1).
Die omzetting gebeurt vooral in je lever en nieren (1).
Daarnaast krijg je tyrosine rechtstreeks binnen via eiwitrijke voeding. Je lichaam heeft dus twee bronnen tot zijn beschikking.
Goed om te weten: je komt de naam op twee manieren tegen: L-tyrosine en tyrosine. Dat is dezelfde stof. De L verwijst naar de vorm van het molecuul die in de natuur en in je lichaam voorkomt.
L-tyrosine is een grondstof: je lichaam maakt er andere stoffen van.
Zie het als een blok klei waar verschillende werkplaatsen in je lichaam elk iets anders van vormen. Je kunt vier routes onderscheiden.
Overal in je lichaam gebruik je tyrosine om eiwitten te bouwen, van spierweefsel tot enzymen.
Tyrosine is een van de twintig aminozuren die daarvoor nodig zijn.
In je hersenen en bijnieren is tyrosine de grondstof voor een groep signaalstoffen: dopamine, noradrenaline en adrenaline (2).
Samen heten ze catecholamines.
Je lichaam zet tyrosine eerst om in L-dopa en maakt daar dopamine van. Uit dopamine ontstaan vervolgens noradrenaline en adrenaline.
Wat deze stoffen precies doen, lees je in mijn artikel over wat dopamine met je lichaam doet.
Ook je schildklier gebruikt tyrosine.
Daar koppelt je lichaam jodium aan tyrosine-eenheden in thyreoglobuline, een groot eiwit dat in je schildklier is opgeslagen.
Zo ontstaan de schildklierhormonen T3 en T4 (3).
De vierde route zie je letterlijk terug in de spiegel.
Tyrosine is namelijk ook de grondstof voor melanine, het pigment dat kleur geeft aan je huid, haar en ogen (4).
Een enzym met een passende naam zet die omzetting in gang: tyrosinase.
Goed om te weten: hoeveel je lichaam van al deze stoffen aanmaakt, regelt het grotendeels zelf. Daarvoor heeft het eigen enzymen die het tempo bepalen. In de sectie over dopamine lees je hoe dat precies werkt.
Tyrosine zit in vrijwel alle eiwitrijke voeding. Daarnaast kan je lichaam het zelf maken.
Je krijgt het dus op twee manieren binnen: direct via je eten en indirect via je eigen aanmaak.
Hoe meer eiwit een product bevat, hoe meer tyrosine er meestal in zit (5). Dat maakt het makkelijk, want je hoeft er niet bewust op te letten.
Dit zijn de belangrijkste bronnen:
Weet je nog dat tyrosine naar kaas is genoemd? Dat zie je soms letterlijk terug. De knapperige witte puntjes in oude Parmezaanse kaas en lang gerijpte Goudse kaas zijn voor een groot deel kristallen van tyrosine (6).
Tip: benieuwd hoe je makkelijk meer eiwit in je dag verwerkt? In ons artikel over eiwitrijke tussendoortjes vind je tien ideeën.
De tweede route verloopt via een ander aminozuur: fenylalanine. Dat zit in dezelfde eiwitrijke producten als tyrosine.
Je lichaam zet het om in tyrosine wanneer het daar behoefte aan heeft (1).
Dit werkt als een soort vangnet. Krijg je op een dag minder tyrosine binnen, dan kan je lichaam het verschil aanvullen uit fenylalanine.
Eet je gevarieerd en voldoende eiwit? Dan zijn beide routes tegelijk actief.
Goed om te weten: bij mensen met PKU (fenylketonurie), een erfelijke stofwisselingsziekte, werkt die omzetting niet goed. Het vangnet uit fenylalanine valt dan grotendeels weg.
NALT is L-tyrosine met een klein groepje atomen eraan vast: een acetylgroep.
De naam N-acetyl-L-tyrosine beschrijft dus precies wat er is veranderd: er is een acetylgroep aan tyrosine vastgemaakt.
Die toevoeging verandert hoe goed de stof oplost in water.
Gewone L-tyrosine lost slecht op. NALT lost beter op en is daardoor makkelijker te verwerken in voeding die via een infuus wordt gegeven (1).
Je lichaam kan de acetylgroep er weer afhalen. Wat overblijft, is gewone tyrosine (7).
Hoe goed die omzetting verloopt, is vooral onderzocht bij infuusvoeding.
Daaruit blijkt dat het lichaam niet al het NALT gebruikt: een deel wordt onveranderd uitgeplast. Hoe groot dat deel is, verschilde per studie, van ongeveer een derde tot ruim de helft (1, 7).
Van wat er overbleef, maakte het lichaam tyrosine.
In de ene studie was dat genoeg om samen met de rest van de infuusvoeding in de behoefte te voorzien (1). In de andere steeg de hoeveelheid tyrosine in het bloed met een kwart (7).
Goed om te weten: het gaat om kleine studies waarin NALT via een infuus werd gegeven. Ze zeggen daarom weinig over hoe je lichaam NALT uit een supplement gebruikt. Of je uit een NALT-supplement evenveel tyrosine haalt als uit een L-tyrosinesupplement, is nog niet rechtstreeks onderzocht.
In deze tabel zie je de verschillen in één oogopslag.
|
L-tyrosine |
NALT |
Wat is het? |
Tyrosine zelf |
Tyrosine met een acetylgroep eraan vast |
Oplosbaarheid in water |
Lost slecht op |
Lost beter op |
Wat doet je lichaam ermee? |
Is meteen bruikbaar als tyrosine |
Haalt eerst de acetylgroep eraf |
Gebruik in infuusvoeding |
Lastiger door de lage oplosbaarheid |
Wordt gebruikt omdat het beter oplost |
L-tyrosine en NALT worden meestal op een lege maag ingenomen, bijvoorbeeld voor het ontbijt of tussen twee maaltijden in.
Dat advies staat op veel etiketten en daar zit een logische gedachte achter.
Tyrosine deelt een transportsysteem met een aantal andere aminozuren. Via dat systeem gaan ze vanuit je bloed onder meer naar je hersenen (8).
Zie het als een draaideur waar meerdere aminozuren tegelijk doorheen willen. Na een eiwitrijke maaltijd staan er meer aminozuren voor dezelfde deur.
Daarom kiezen veel fabrikanten voor het advies om een tyrosinesupplement los van een maaltijd in te nemen. Ook in onderzoek kregen deelnemers tyrosine bijvoorbeeld op een nuchtere maag (8).
Voor L-tyrosine is geen vaste maximale gebruiksduur vastgesteld. Wel onderzocht een studie uit 2026 de veiligheid van dagelijks gebruik gedurende vier weken.
Daarin kregen 30 gezonde mannen van 20 tot 60 jaar elke dag tot 4 gram L-tyrosine. Dat zijn acht capsules van 500 mg: de hoogste dosis in de studie, geen advies om zoveel te gebruiken.
Ook bij die dosis vonden de onderzoekers geen nadelige verschillen met een placebo (9).
Goed om te weten: de studie werd betaald door Ajinomoto, een bedrijf dat aminozuren maakt, en twee onderzoekers werken daar. Om de uitkomst eerlijk te houden, werden de gegevens geanalyseerd door mensen die niet bij het bedrijf werkten. Langer gebruik en gebruik bij vrouwen zijn nog niet onderzocht (9).
Wil je L-tyrosine of NALT langere tijd gebruiken, of gebruik je medicijnen? Overleg dan met je huisarts of apotheker. Zij kunnen bekijken of het supplement past bij jouw situatie.
De aanbevolen hoeveelheid verschilt per supplement.
Op het etiket staat hoeveel milligram er in één capsule zit en hoeveel capsules je per dag kunt nemen. Houd je aan de aanwijzingen op de verpakking.
In onderzoek worden vaak veel hogere doseringen gebruikt. Daar is een goede reden voor.
Onderzoekers kiezen een hoge dosis om in korte tijd een duidelijke, meetbare verandering te zien.
In sommige studies kregen deelnemers eenmalig 100 of 150 mg per kilo lichaamsgewicht. Voor iemand van 70 kilo is dat 7 tot 10,5 gram, oftewel 14 tot 21 capsules van 500 mg.
De hoeveelheid tyrosine in het bloed was na twee uur ruim verdubbeld (8).
Ook in veiligheidsonderzoek wordt bewust hoog gedoseerd, om te bepalen tot welke hoeveelheid geen nadelige effecten optreden (9).
Goed om te weten: de hoeveelheden uit onderzoek zijn niet bedoeld om zelf te gebruiken. Houd je aan wat er op de verpakking staat.
Ernstige bijwerkingen van L-tyrosine zijn tot nu toe niet beschreven (10).
In een kleine studie bij gezonde mannen werd tot 4 gram per dag vier weken lang goed verdragen, ook bij de hoogste dosis (9).
Bij veel hogere doses van rond de 150 mg per kilo zijn soms misselijkheid, brandend maagzuur, hoofdpijn en vermoeidheid gemeld (10).
Voor iemand van 70 kilo is dat ongeveer 10,5 gram, oftewel 21 capsules van 500 mg. Zo’n hoeveelheid kom je op het etiket van een supplement normaal gesproken niet tegen.
Disclaimer: krijg je toch klachten, stop dan en overleg zo nodig met je arts of apotheker.
Overleg met je arts of apotheker voordat je L-tyrosine of NALT gebruikt als een van deze situaties voor jou geldt:
Goed om te weten: in 2026 verschenen nieuwsberichten waarin tyrosine werd gekoppeld aan een kortere levensduur bij mannen. Die berichten klonken zorgelijk, maar de studie ging niet over het gebruik van supplementen. De onderzoekers keken naar de hoeveelheid tyrosine die mensen van nature in hun bloed hebben, en naar erfelijke kenmerken (14).
Een tekort aan alleen tyrosine komt bij een normaal eetpatroon vrijwel niet voor.
Dat komt door de twee routes die je eerder las: je krijgt tyrosine binnen via eiwitrijke voeding, en je lichaam maakt het zelf uit fenylalanine (1).
Wel kun je in het algemeen te weinig eiwit binnenkrijgen, bijvoorbeeld bij een heel eenzijdig eetpatroon of als je weinig trek hebt. Dan schiet je tekort aan meerdere aminozuren tegelijk, niet alleen aan tyrosine.
Goed om te weten: heb je aanhoudende klachten en vraag je je af of je voeding daarbij een rol speelt? Laat je huisarts dan meekijken. Die kan nagaan wat erachter zit.
Tyrosine is de grondstof voor dopamine. Je lichaam zet tyrosine eerst om in L-dopa en maakt daar dopamine van. Uit dopamine ontstaan vervolgens noradrenaline en adrenaline (2).
Levert meer tyrosine dan ook meer dopamine op?
Zie het als een bakkerij. Tyrosine is het meel en dopamine is het brood. Daartussen staat de oven: een enzym dat tyrosinehydroxylase heet en het tempo bepaalt (2).
Extra meel levert alleen meer brood op als de bakkerij op dat moment draait.
Volgens een overzichtsstudie leidt meer tyrosine in de hersenen alleen tot meer aanmaak in zenuwcellen die op dat moment actief zijn (2).
Staat de oven uit, dan blijft het meel gewoon liggen.
Wat dat in het dagelijks leven betekent, is volgens dezelfde onderzoekers nog niet bekend (2).
Wanneer extra tyrosine wel of geen verschil maakt, is precies waar onderzoekers naar kijken. Daarover lees je meer in de volgende sectie.
Benieuwd wat er gebeurt bij een teveel aan dopamine? Lees dan ook mijn artikel over teveel dopamine.
Het onderzoek naar tyrosine laat vooral zien dat de uitkomsten afhangen van de situatie (15).
Veel studies onderzochten mensen onder tijdelijke belasting, zoals slaaptekort, kou of taken waarbij ze veel tegelijk moesten onthouden.
Omdat tyrosine een bouwstof is voor dopamine en noradrenaline, wilden onderzoekers weten of extra tyrosine in zulke omstandigheden verschil maakt.
Een deel van het onderzoek kwam uit militaire hoek, waar belangstelling was voor hoe mensen onder zware omstandigheden blijven functioneren.
Dit zijn de belangrijkste studies:
Goed om te weten: Veel studies gebruikten een eenmalige dosis en onderzochten een specifieke situatie. De resultaten zeggen daarom weinig over dagelijks supplementgebruik.
Let bij het vergelijken vooral op de vorm, de hoeveelheid per capsule, het etiket en de overige ingrediënten.
L-tyrosine is een aminozuur, een van de bouwstenen van eiwitten. Je lichaam maakt het zelf uit fenylalanine, en je krijgt het binnen via eiwitrijke voeding.
Je lichaam gebruikt tyrosine als grondstof. Het maakt er eiwitten van, en ook dopamine, noradrenaline, adrenaline, schildklierhormonen en het pigment melanine.
In vrijwel alle eiwitrijke voeding, zoals vlees, vis, zuivel, eieren, soja, peulvruchten en noten. Hoe meer eiwit een product bevat, hoe meer tyrosine er meestal in zit.
NALT is L-tyrosine met een acetylgroep eraan vast. Daardoor lost het beter op in water. Je lichaam kan die groep er weer afhalen, zodat er gewone tyrosine overblijft.
Dat hangt af van wat je belangrijk vindt. NALT lost beter op in water en je lichaam kan het omzetten in tyrosine. Of je uit een NALT-supplement evenveel tyrosine haalt als uit L-tyrosine, is nog niet rechtstreeks onderzocht.
Meestal voor het ontbijt of tussen twee maaltijden in. Volg verder de aanwijzingen op het etiket.
Meestal zonder, op een lege maag. Tyrosine deelt een transportsysteem met andere aminozuren uit een eiwitrijke maaltijd.
Dat verschilt per supplement, dus houd je aan het etiket. In onderzoek werden vaak veel hogere hoeveelheden gebruikt, maar die zijn niet bedoeld als gebruiksadvies.
Een vaste maximale gebruiksduur is er niet. In een studie kregen gezonde mannen vier weken lang tot 4 gram per dag, zonder nadelige effecten op de gemeten waarden. Wil je het langer gebruiken, overleg dan met je huisarts of apotheker.
Ernstige bijwerkingen zijn tot nu toe niet beschreven. Overleg wel eerst als je bepaalde medicijnen gebruikt, PKU hebt, ooit melanoom hebt gehad, zwanger bent of borstvoeding geeft.
Bij hoge doses van rond de 150 mg per kilo zijn soms misselijkheid, brandend maagzuur, hoofdpijn en vermoeidheid gemeld. In een studie met 1 tot 4 gram per dag werd L-tyrosine goed verdragen. Krijg je toch klachten, stop dan en overleg zo nodig met je arts of apotheker.
Een tekort aan alleen tyrosine komt bij een normaal eetpatroon vrijwel niet voor, omdat je lichaam het ook zelf maakt. Heb je aanhoudende klachten, laat je huisarts dan meekijken.
Niet zonder overleg als je MAO-remmers, schildkliermedicatie of levodopa gebruikt. Gebruik je andere medicijnen en twijfel je, dan kan je apotheker met je meekijken.
Overleg dan eerst met je arts. Tyrosine is een grondstof voor schildklierhormonen, en het is niet duidelijk of een supplement je hormoonbalans beïnvloedt.
Nee. Een tyrosinekinase is een enzym in je cellen dat helpt signalen door te geven. Sommige medicijnen zijn erop gericht, maar met het supplement L-tyrosine heeft dat niets te maken.
Twijfel je nog tussen L-tyrosine en NALT? Begrijpelijk, de namen maken de keuze niet bepaald makkelijker.
Onthoud vooral dit:
Gebruik je medicijnen? Overleg dan eerst even met je huisarts of apotheker.
En wil je verder lezen? Kijk dan ook eens in mijn artikelen over jodium en over serotonine.