Mariadistel: wat is het en hoe wordt het gebruikt?

Wist je dat mariadistel zijn naam dankt aan een eeuwenoude legende over Maria? Tijdens haar vlucht naar Egypte zou ze haar kindje bij een distelstruik hebben gevoed.

Een druppel moedermelk viel volgens het verhaal op de bladeren en liet de kenmerkende witte aders achter die je er vandaag de dag nog op ziet.

Een mooi verhaal, dat meteen de bijzondere naam van deze plant verklaart.

Maar mariadistel is om meer redenen interessant. In dit artikel lees je wat mariadistel precies is, welke stoffen in de zaden zitten en wat wetenschappelijk onderzoek daar tot nu toe over laat zien.

In de zaden van mariadistel zit een mix van plantenstoffen die silymarine heet, en daar draait vrijwel al het onderzoek naar deze plant om.

Silymarine is dus geen losse stof, maar een verzameling van verschillende flavonolignanen.

De belangrijkste bestanddelen op een rij:

• Silybine (silibinine) - het grootste aandeel van silymarine en de meest onderzochte stof
• Silychristine - het op een na grootste aandeel
• Isosilibinine en silidianine - twee kleinere flavonolignanen uit hetzelfde mengsel
• Taxifoline - geen flavonolignaan zelf, maar de bouwsteen waaruit de andere vier ontstaan

Al deze stoffen samen vormen maar een klein deel van het zaad, meestal een paar procent. Hoeveel dat precies is, verschilt per plant, per oogst en per verwerking.

Benieuwd wat er specifiek bekend is? Hieronder loop ik de belangrijkste onderzoeksgebieden met je door, te beginnen bij het meest onderzochte thema: de lever.

Mariadistel heeft een stevige reputatie als het om de lever gaat. Maar duik je in het onderzoek, dan wordt het verhaal een stuk genuanceerder: de uitkomsten tussen studies lopen uiteen.

In oudere, bredere studies zagen onderzoekers weinig verschil tussen mensen die mariadistel kregen en mensen die een placebo gebruikten (1, 2).

Recenter onderzoek bij bepaalde groepen laat een ander beeld zien: daar zagen onderzoekers vaker lagere waarden van ALT en AST, twee leverenzymen die artsen gebruiken om te zien hoe het met je lever gaat (3, 4).

Vooral dat lagere waarden van bepaalde leverenzymen niet automatisch betekenen dat je lever gezonder is of beter werkt.

Bovendien zijn deze resultaten gevonden bij specifieke groepen mensen. Of mariadistel hetzelfde doet bij iemand die het uit voorzorg gebruikt, weten we niet. 

Je kunt de uitkomsten dus niet één op één vertalen naar je eigen situatie.

Nee, er is geen overtuigend bewijs dat mariadistel helpt bij gewichtsverlies. 

Een grote studie uit 2024 met bijna tweeduizend deelnemers vond geen verschil in gewicht tussen de groep die mariadistel kreeg en de groep met een placebo (5).

Toch duikt op social media en in blogs regelmatig het idee op dat mariadistel je lever "ontgift" en zo bijdraagt aan afvallen. 

Die redenering klinkt op het eerste gezicht aannemelijk: mariadistel wordt van oudsher gelinkt aan de galproductie, en gal speelt een rol bij het verteren van vet.

Maar die redenering wordt niet ondersteund door bewijs voor gewichtsverlies.

Diezelfde studie uit 2024, en een recentere uit 2025, zagen wel verschillen in andere bloedwaarden zoals bloedsuiker en cholesterol, vooral bij deelnemers die al afwijkende waarden hadden (5, 6).

Daar komt het populaire "mariadistel voor afvallen"-verhaal vermoedelijk vandaan: onderzoek naar bloedwaarden wordt te makkelijk vertaald naar een uitspraak over gewicht, terwijl dat niet hetzelfde is.

Dat is bij mensen nog niet goed onderzocht. Wat er is, komt vooral uit het laboratorium.

• Schildklier - in laboratoriumonderzoek zagen onderzoekers bijvoorbeeld dat silychristine, een stof uit silymarine, invloed had op een eiwit dat schildklierhormoon vervoert. Dat is celonderzoek, geen onderzoek bij mensen, en zegt dus nog niets over wat er in jouw lichaam gebeurt (7).
• Hormonen - voor andere hormonale thema's, zoals de overgang, is er tot nu toe alleen dieronderzoek gedaan. Bij mensen ontbreekt dat nog, dus is er simpelweg te weinig bekend om daar iets over te zeggen.

Twee potjes mariadistel kunnen er op het oog hetzelfde uitzien, terwijl de inhoud flink verschilt. Deze punten helpen je dat verschil te herkennen.

• Gestandaardiseerd extract - kijk op het etiket naar het silymarinepercentage, bijvoorbeeld "80% silymarine". Dat geeft meer zekerheid over wat je per capsule binnenkrijgt dan een niet-gestandaardiseerd product.
• Herkomst en zuiverheid - teelt, oogst en verwerking beïnvloeden de uiteindelijke samenstelling. Betrouwbare merken zijn hier transparant over.
• Onafhankelijke controle - een product dat per batch wordt getest, geeft meer zekerheid over zuiverheid.

Er is geen officieel vastgestelde dagelijkse hoeveelheid voor mariadistel.

Het belangrijkste advies: volg de dosering op het etiket van het product dat je gebruikt.

In wetenschappelijk onderzoek wordt meestal 140 tot 420 mg silymarine per dag gebruikt, verdeeld over twee tot drie momenten.

Er is geen vast moment waarvan is aangetoond dat het voor iedereen het beste is. Volg daarom de gebruiksinstructies van het product.

Wil je liever thee? Kneus of maal de zaden eerst goed, hele zaden geven nauwelijks iets af. Giet er kokend water overheen en laat 10 tot 15 minuten trekken.

Mariadistel wordt over het algemeen goed verdragen.

De meest gemelde bijwerkingen zijn milde maag-darmklachten, vooral in het begin of bij een hogere dosering (8, 9):

• Buikklachten - zoals een opgeblazen gevoel, misselijkheid, gasvorming of wat losse ontlasting.
• Andere milde klachten zoals hoofdpijn - kunnen voorkomen, maar minder vaak.

Merk je dit? Dan helpt het vaak om mariadistel bij een maaltijd in te nemen, of de dosering iets te verlagen. Houden de klachten aan? Stop dan en overleg met je huisarts.

Mariadistel is een kruid met een lange geschiedenis en een reputatie die verder reikt dan wat het onderzoek tot nu toe hard heeft gemaakt. 

Dat maakt het niet minder interessant, maar wel iets om met realistische verwachtingen te benaderen.

Wil je verder lezen? Je vindt meer informatie over je lever in mijn artikel over wat goed is voor je lever, of lees meer over kurkuma en wat onderzoek daarover laat zien.

Wil je meer weten over je gezondheid op langere termijn? Dan is gezond oud worden: 9 lessen het lezen waard.